Το ΣτΕ δίνει «πράσινο φως» στο Π.Δ. για τον ΝΟΚ : Ποιες οικοδομικές ξεπαγώνουν
Το Ε΄ Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας δημοσίευσε τη γνωμοδότησή του (135/2025), με την οποία εγκρίνει ως νόμιμο και συνταγματικό το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος για την εφαρμογή του Ειδικού Σχεδίου Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων (ΕΣΠΙΑΠ). Το Π.Δ. έρχεται να καλύψει το νομικό κενό που προέκυψε μετά την ακύρωση των κινήτρων του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ) από την Ολομέλεια του ΣτΕ νωρίτερα το 2025.
Το περιεχόμενο της γνωμοδότησης
Σύμφωνα με το Ανώτατο Ακυρωτικό, το νέο πλαίσιο, που θεσπίστηκε με τον ν. 5197/2025 (άρθρο 68), εισάγει έναν μηχανισμό περιβαλλοντικού ισοδυνάμου: οι ενδιαφερόμενοι θα καταβάλλουν χρηματικά ποσά υπέρ του ΕΣΠΙΑΠ, ώστε να αντισταθμιστούν οι επιπτώσεις της επιπλέον δόμησης που είχε εγκριθεί με τα κίνητρα του ΝΟΚ.
Ο μηχανισμός προβλέπει:
-
τη σύσταση ειδικού ταμείου για έργα περιβαλλοντικής και αστικής αναβάθμισης,
-
τη δυνατότητα επανέκδοσης οικοδομικών αδειών που είχαν ακυρωθεί ή προσβληθεί έως 11 Δεκεμβρίου 2024,
-
και την εφαρμογή μέτρων ανά δημοτική ενότητα (ή ανά δήμο για Αθήνα–Θεσσαλονίκη), μετά από περιβαλλοντικό προέλεγχο ή στρατηγική μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Το σκεπτικό του Δικαστηρίου
Το ΣτΕ έκρινε ότι ο νομοθέτης μπορεί να θεσπίσει νέο, γενικού χαρακτήρα πλαίσιο που ρυθμίζει εκ νέου τις ίδιες νομικές σχέσεις, αρκεί να μην αφορά μεμονωμένες περιπτώσεις. Έτσι, η επανέκδοση των αδειών θεωρείται νόμιμη, καθώς βασίζεται σε νέο κανονιστικό καθεστώς και αντικειμενικά κριτήρια, όπως το στάδιο ολοκλήρωσης του φέροντος οργανισμού.
Η απόφαση διασαφηνίζει το θεσμικό τοπίο γύρω από τον ΝΟΚ και ανοίγει τον δρόμο για την οριστική ρύθμιση χιλιάδων αδειών που είχαν «παγώσει» μετά τις ακυρωτικές αποφάσεις.
