«Τι ανάπτυξη έχουμε, τι ανάπτυξη θέλουμε;» – Οι νησιώτες παίρνουν τον λόγο για το μέλλον των νησιών
Μπορεί να υπάρχει ένα κοινό πλαίσιο για τη νησιωτική πολιτική, όμως δύσκολα μπορεί να υπάρξει μία ενιαία λύση που να ταιριάζει σε όλα τα ελληνικά νησιά. Αυτό είναι το βασικό μήνυμα πίσω από τη νέα μεγάλη συλλογική διαβούλευση που επιχειρεί να ανοίξει έναν ουσιαστικό διάλογο για το παρόν και, κυρίως, για το μέλλον των νησιωτικών περιοχών της χώρας.
Το ερώτημα τίθεται με τρόπο απλό αλλά ιδιαίτερα ουσιαστικό: «Τι ανάπτυξη έχουμε – Τι ανάπτυξη θέλουμε;»
Στόχος είναι να καταγραφεί η άποψη των ίδιων των νησιωτών για το αναπτυξιακό μοντέλο που εφαρμόζεται σήμερα, τα προβλήματα και τις πιέσεις που αντιμετωπίζουν οι τοπικές κοινωνίες, αλλά και τις προοπτικές που οι ίδιοι επιθυμούν για τον τόπο τους.
Η πρωτοβουλία πραγματοποιείται από τις «ΦΩΝΕΣ για το Αρχιπέλαγος», που καλεί τους κατοίκους των νησιών να συμμετάσχουν σε μια ευρύτερη διαδικασία διαβούλευσης, με στόχο η συζήτηση για τη νησιωτικότητα να μην περιοριστεί σε γενικές διαπιστώσεις και κεντρικές αποφάσεις, αλλά να βασιστεί στις πραγματικές ανάγκες και δυνατότητες κάθε νησιού.
Κάθε νησί έχει διαφορετικές ανάγκες
Η βασική παραδοχή της πρωτοβουλίας είναι ότι τα ελληνικά νησιά δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως μία ενιαία και ομοιογενής περιοχή.
Άλλες είναι οι δυνατότητες ενός μεγάλου τουριστικού προορισμού και άλλες ενός μικρότερου νησιού. Διαφορετικές είναι οι ανάγκες των μόνιμων κατοίκων, οι πιέσεις στις υποδομές, οι δυνατότητες πρόσβασης σε υπηρεσίες, οι ανάγκες σε νερό και ενέργεια, αλλά και τα περιθώρια ανάπτυξης του τουρισμού.
Γι’ αυτό και η νησιωτικότητα, όπως επισημαίνεται μέσα από την πρωτοβουλία, απαιτεί πολιτικές σχεδιασμένες στον ίδιο τον τόπο και όχι οριζόντιες λύσεις ή «έτοιμες συνταγές».
Στο επίκεντρο μπαίνει έτσι η έννοια της φέρουσας ικανότητας. Με άλλα λόγια, το ερώτημα δεν είναι μόνο πόση ανάπτυξη μπορεί να επιτύχει ένα νησί, αλλά και πόση ανάπτυξη μπορεί να υποστηρίξει χωρίς να υποβαθμιστούν οι φυσικοί πόροι, οι υποδομές, το περιβάλλον και η ποιότητα ζωής των κατοίκων.
Από την ανάπτυξη στην ποιότητα ζωής
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία πολλά ελληνικά νησιά βρίσκονται αντιμέτωπα με πρωτοφανείς πιέσεις.
Η αύξηση της τουριστικής κίνησης, η εποχικότητα, η πίεση στη στέγαση, η επάρκεια νερού, η διαχείριση των απορριμμάτων, η κυκλοφορία, οι υποδομές υγείας και οι μεταφορές είναι ζητήματα που συνδέονται άμεσα με το αναπτυξιακό μοντέλο.
Ταυτόχρονα, η οικονομική δραστηριότητα και ο τουρισμός αποτελούν βασικούς πυλώνες για την επιβίωση και την ευημερία των νησιωτικών κοινωνιών.
Η μεγάλη πρόκληση, επομένως, είναι να αναζητηθεί η ισορροπία ανάμεσα στην οικονομική ανάπτυξη και στην προστασία των πόρων και της ποιότητας ζωής.
Και αυτή ακριβώς τη συζήτηση επιχειρεί να ανοίξει η διαβούλευση.
Η «ΦΩΝΗ» των κατοίκων
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στη συμμετοχή των ίδιων των πολιτών. Η πρωτοβουλία καλεί κάθε νησιώτη να καταθέσει τη δική του άποψη μέσα από το ερωτηματολόγιο, με το μήνυμα ότι «η ΦΩΝΗ κάθε νησιώτη έχει σημασία».
Το ερωτηματολόγιο έχει σχεδιαστεί με σκοπό να ενισχύσει τον δημόσιο διάλογο και να συμβάλει στη διαδικασία διαβούλευσης για τον σχεδιασμό του μέλλοντος των νησιών.
Το ζητούμενο της διαβούλευσης δεν είναι απλώς η καταγραφή προβλημάτων. Είναι να αποτυπωθεί η εικόνα που έχουν οι ίδιοι οι κάτοικοι για την πορεία του τόπου τους και να ανοίξει μια συζήτηση για το ποιο μοντέλο ανάπτυξης θεωρούν βιώσιμο και επιθυμητό.
Τι ανάπτυξη έχουμε σήμερα; Τι ανάπτυξη θέλουμε για το αύριο;
Πρόκειται για δύο ερωτήματα που συνδέονται άμεσα με το μεγάλο δίλημμα που αντιμετωπίζουν πλέον πολλές νησιωτικές κοινωνίες: πώς μπορούν να συνεχίσουν να αναπτύσσονται χωρίς η ανάπτυξη να ξεπεράσει τις δυνατότητες του ίδιου του τόπου.
Η πρωτοβουλία «ΦΩΝΕΣ για το Αρχιπέλαγος» επιχειρεί να μεταφέρει αυτή τη συζήτηση στους ίδιους τους νησιώτες, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να μιλήσουν για το νησί τους, να αξιολογήσουν το μοντέλο ανάπτυξης που γνωρίζουν σήμερα και να περιγράψουν το μοντέλο που θα ήθελαν να δουν στο μέλλον.
Γιατί, τελικά, ο σχεδιασμός για τα νησιά δεν μπορεί να γίνει χωρίς τα ίδια τα νησιά και τους ανθρώπους τους.
