Σε δημόσια διαβούλευση η Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα -Το νερό αναγνωρίζεται ως ζήτημα εθνικής ασφάλειας
Σε δημόσια διαβούλευση τίθεται για πρώτη φορά η «Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα» από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με στόχο τη διαμόρφωση ενός ενιαίου, σύγχρονου και ολιστικού πλαισίου για τη διαχείριση των υδατικών πόρων της χώρας.
Το νερό αναγνωρίζεται επισήμως ως στρατηγικός εθνικός πόρος και ζήτημα εθνικής ασφάλειας, καθώς συνδέεται άμεσα με τη δημόσια υγεία, την επισιτιστική ασφάλεια, την κοινωνική συνοχή και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Η νέα στρατηγική έρχεται να απαντήσει στις αυξανόμενες πιέσεις της κλιματικής κρίσης, με έμφαση τόσο στη λειψυδρία όσο και στα ακραία πλημμυρικά φαινόμενα.
Κεντρικός στόχος του σχεδίου είναι η διασφάλιση της ποιοτικής και ποσοτικής επάρκειας νερού σε όλες τις περιοχές και για όλες τις χρήσεις, μέσω ενός συστήματος κλιματικά ανθεκτικού και τεχνολογικά σύγχρονου. Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στην αντιμετώπιση του κατακερματισμού των παρόχων υπηρεσιών ύδατος και στην ενίσχυση της συνεργασίας όλων των συναρμόδιων φορέων.
Η στρατηγική αποτελεί το πρώτο ολοκληρωμένο εθνικό κείμενο για το νερό, που καταρτίζεται κατ’ εφαρμογή του άρθρου 6Α του ν. 3199/2003 και βρίσκεται σε πλήρη ευθυγράμμιση με το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο, τη Στρατηγική της ΕΕ για τα ύδατα και τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ.
Το νερό ως δημόσιο αγαθό και εθνικό απόθεμα
Στο κείμενο υπογραμμίζεται ότι το νερό αποτελεί τον πολυτιμότερο φυσικό πόρο και θεμέλιο κάθε μορφής ζωής και οικονομικής δραστηριότητας. Ως αδιαπραγμάτευτο δημόσιο αγαθό και στρατηγικό απόθεμα, η διαχείρισή του υπερβαίνει την τεχνική διάσταση και συνδέεται με κρίσιμες παραμέτρους κρατικής πολιτικής και ασφάλειας.
Η Εθνική Στρατηγική θέτει ως όραμα την υδατική ασφάλεια και την κλιματική ανθεκτικότητα της χώρας, μέσα από ορθολογική, ψηφιακά υποστηριζόμενη και ολοκληρωμένη διαχείριση των υδάτων. Στόχος είναι η καθολική πρόσβαση σε ποιοτικό νερό, η προστασία των υδατικών οικοσυστημάτων και η ενίσχυση της βιώσιμης ανάπτυξης.
Τρεις βασικοί πυλώνες
Η στρατηγική στηρίζεται σε τρεις κεντρικούς πυλώνες:
Πρώτος πυλώνας: Νερό ως εγγύηση ζωής και ευημερίας
Το νερό αντιμετωπίζεται ως θεμελιώδες δικαίωμα και προϋπόθεση δημόσιας υγείας και κοινωνικής συνοχής. Η Πολιτεία εγγυάται ισότιμη πρόσβαση σε επαρκές και ποιοτικό νερό, ενώ η διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας θεωρείται κρίσιμη για τη μακροχρόνια διαθεσιμότητα του πόρου.
Δεύτερος πυλώνας: Κλιματική θωράκιση και πρόληψη
Ενισχύεται η μετάβαση από αποσπασματικές παρεμβάσεις σε ένα συνεκτικό σύστημα πρόληψης και διαχείρισης κινδύνων. Η αντιμετώπιση ξηρασιών και πλημμυρών ενσωματώνεται στον κεντρικό σχεδιασμό, με έμφαση στην ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική αλλαγή.
Τρίτος πυλώνας: Σύγχρονη διακυβέρνηση και γνώση
Η πολιτική για τα ύδατα βασίζεται στη διαφάνεια, την αξιόπιστη τεκμηρίωση και τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Προβλέπεται ενίσχυση της παρακολούθησης των υδατικών πόρων, ενοποίηση δεδομένων και ισχυρότερος θεσμικός συντονισμός, ενώ η οικονομική βιωσιμότητα των παρόχων τίθεται ως βασική προϋπόθεση.
Οι στρατηγικοί άξονες
Παρά το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο, το Υπουργείο αναγνωρίζει σημαντικές προκλήσεις που αφορούν τον διοικητικό κατακερματισμό, τον συντονισμό των φορέων, τη χρηματοδότηση και την υλοποίηση έργων.
Η στρατηγική οργανώνεται σε επτά βασικούς άξονες:
- διασφάλιση ποσοτικής και ποιοτικής επάρκειας νερού
- ενίσχυση της κλιματικής ανθεκτικότητας
- διασύνδεση τομεακών πολιτικών
- ψηφιακός μετασχηματισμός και αξιοποίηση δεδομένων
- αναδιάρθρωση της διακυβέρνησης και ενοποίηση παρόχων
- οικονομική βιωσιμότητα και κοινωνική δικαιοσύνη
- διασυνοριακή συνεργασία
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις ιδιαιτερότητες της χώρας, όπως η γεωμορφολογία, η εποχικότητα της ζήτησης λόγω τουρισμού και άρδευσης, αλλά και η ανάγκη προσαρμογής στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Από τον σχεδιασμό στην εφαρμογή
Η υλοποίηση της στρατηγικής θα βασιστεί σε επτά άξονες πολιτικής που περιλαμβάνουν εξοικονόμηση και ορθολογική χρήση νερού, επαναχρησιμοποίηση υδάτων, προστασία των οικοσυστημάτων και προσαρμογή των τομεακών πολιτικών στη φέρουσα ικανότητα κάθε περιοχής.
Παράλληλα, προβλέπεται αξιοποίηση ψηφιακών τεχνολογιών, ενίσχυση της διαφάνειας, συμμετοχή των χρηστών και διασφάλιση της οικονομικής ανταποδοτικότητας των υπηρεσιών ύδατος.
Τέλος, δίνεται έμφαση στον εξαετή κύκλο σχεδιασμού των Σχεδίων Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών και των Σχεδίων Διαχείρισης Κινδύνου Πλημμύρας, με κριτήρια την αποδοτικότητα, τη συνέργεια, την καινοτομία και τη μετρησιμότητα των παρεμβάσεων.
Η νέα Εθνική Στρατηγική επιχειρεί να θέσει τις βάσεις για μια συνολική αναμόρφωση του τρόπου με τον οποίο η χώρα αντιμετωπίζει το νερό, από περιβαλλοντικό αγαθό σε κρίσιμο πυλώνα εθνικής ασφάλειας και ανάπτυξης.
