Σαντορίνη: Ο βιώσιμος τουρισμός δεν χτίζεται με ιδεοληψίες – Άρθρο του Προέδρου της ΠΟΞ Γιάννη Χατζή στην εφημερίδα «Κυκλαδική»
Η Σαντορίνη είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα του πόσο εύκολα ο δημόσιος διάλογος για τον τουρισμό μπορεί να γίνει επιφανειακός, ιδεολογικός και τελικά άδικος. Είναι ένας προορισμός παγκόσμιας αναγνωρισιμότητας, με τεράστια οικονομική συμβολή, αλλά και με πραγματικές πιέσεις: στις υποδομές, στη στέγαση, στην καθημερινότητα, στο περιβάλλον, στην ποιότητα ζωής των κατοίκων. Όμως το να περιγράφουμε όλα αυτά με εύκολες λέξεις, με συνθήματα περί «υπερτουρισμού» και με γενικές απαγορεύσεις, δεν αποτελεί πολιτική. Αποτελεί υπεκφυγή.
Το νέο χωροταξικό πλαίσιο για τον τουρισμό οφείλει να ξεκινά από το κάθε νησί είναι διαφορετικό. Η Σαντορίνη δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με τα ίδια εργαλεία που εφαρμόζονται σε έναν λιγότερο ανεπτυγμένο ή διαφορετικής κλίμακας προορισμό. Χρειάζεται ειδική, τοπική, επιστημονικά τεκμηριωμένη προσέγγιση. Χρειάζεται μελέτη φέρουσας ικανότητας που να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο τον αριθμό των κλινών, αλλά την ύδρευση, την αποχέτευση, τα απορρίμματα, τις μεταφορές, την υγεία, τη στέγαση, την εποχικότητα, την κρουαζιέρα, την πραγματική πίεση στον δημόσιο χώρο και τη δυνατότητα του κράτους να ελέγχει όσα νομοθετεί. Η φέρουσα ικανότητα είναι δυναμικό εργαλείο που πρέπει να προσαρμόζεται ανάλογα με τις υποδομές και τη διαχείριση ενός τόπου.
Το πρόβλημα είναι ότι ο κλάδος, σε πολλές περιπτώσεις, υποφέρει από ιδεοληψίες και greenwashing. Υποφέρει από ανθρώπους που μιλούν για βιωσιμότητα χωρίς να έχουν καταλάβει τι σημαίνει να κρατάς ζωντανή μια επιχείρηση σε ένα νησί όλο τον χρόνο. Τι σημαίνει να συντηρείς οικογένεια, να πληρώνεις προσωπικό, φόρους, εισφορές, ενέργεια, προμήθειες, χρηματοδοτήσεις, μέσα σε έναν τόπο όπου τον χειμώνα λείπουν βασικές υπηρεσίες εκπαίδευσης, περίθαλψης, μετακίνησης και δημόσιας διοίκησης. Είναι εύκολο να μιλάς αφηρημένα για «ήπια ανάπτυξη» από ένα γραφείο στην Αθήνα. Είναι πολύ δυσκολότερο να ζεις σε ένα νησί δώδεκα μήνες τον χρόνο και να προσπαθείς να κάνεις σοβαρή επιχειρηματικότητα μέσα σε ελλείψεις που το κράτος δεν έχει λύσει για δεκαετίες.
Η προστασία του τοπίου της Σαντορίνης είναι αυτονόητη. Όμως δεν προστατεύεται με συνθήματα, ούτε με το να στοχοποιείται συλλήβδην η οργανωμένη ξενοδοχειακή δραστηριότητα. Αντιθέτως, ο κίνδυνος είναι να μετατραπεί η τουριστική γη σε ένα μωσαϊκό από μικρές, διάσπαρτες, δύσκολα ελέγξιμες τουριστικές κατοικίες και καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης, χωρίς ενιαία περιβαλλοντική διαχείριση και χωρίς πραγματική λογοδοσία. Αυτό δεν είναι βιωσιμότητα. Είναι κατακερματισμός με πράσινο περιτύλιγμα.
Αν θέλουμε σοβαρή συζήτηση για τη Σαντορίνη, πρέπει να μιλήσουμε για υποδομές, κανόνες, έλεγχο της βραχυχρόνιας μίσθωσης, διαχείριση κρουαζιέρας, στέγαση εργαζομένων, υγεία, σχολεία, μεταφορές και πραγματική τοπική διαβούλευση. Όχι για εύκολες απαγορεύσεις που τιμωρούν όσους επενδύουν, εργάζονται και ζουν στα νησιά. Η βιωσιμότητα δεν είναι ιδεολογικό σύνθημα. Είναι η δυνατότητα ενός τόπου να παραμένει ζωντανός, παραγωγικός και ανθρώπινος, χειμώνα καλοκαίρι.
