Παρέμβαση του Δικτύου για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη της Νάξου: «Να εμποδίσουμε τη δημιουργία νέων αιολικών πάρκων»
Το Δίκτυο για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη της Νάξου παρενέβη δημόσια στη συζήτηση που έχει ανοίξει για το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, εκφράζοντας την έντονη αντίθεσή του στην προοπτική εγκατάστασης νέων μεγάλης κλίμακας αιολικών πάρκων στο νησί.
Με ανακοίνωσή του υπό τον χαρακτηριστικό τίτλο «Να εμποδίσουμε την επαπειλούμενη οικολογική και οικονομική καταστροφή από τη δημιουργία νέων αιολικών πάρκων στη Νάξο», το Δίκτυο προειδοποιεί για σοβαρές επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον, στο τοπίο, στην αγροτική παραγωγή, στον τουρισμό και συνολικά στην τοπική οικονομία, υποστηρίζοντας ότι μεγάλες περιοχές του νησιού κινδυνεύουν να αποκτήσουν χαρακτηριστικά «βιομηχανικής ζώνης».
Παράλληλα, ξεκαθαρίζει ότι η θέση του δεν στρέφεται συνολικά κατά των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, αλλά απέναντι, όπως αναφέρει, στη «άναρχη επιτάχυνση» μεγάλων έργων ΑΠΕ χωρίς επαρκή συνεκτίμηση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών και των περιβαλλοντικών αντοχών των νησιών.
Το Δίκτυο προτάσσει ένα διαφορετικό ενεργειακό μοντέλο για τη Νάξο, με ενεργειακές κοινότητες, οικιακά φωτοβολταϊκά, αξιοποίηση βιοαερίου και κτηνοτροφικών αποβλήτων, καθώς και μικρής κλίμακας και διασπαρμένες εφαρμογές αιολικής ενέργειας. Παράλληλα, χαιρετίζει την ομόφωνη στάση του Δημοτικού Συμβουλίου Νάξου και Μικρών Κυκλάδων απέναντι στην εγκατάσταση νέων ανεμογεννητριών και ζητά άμεσες θεσμικές και νομικές ενέργειες για την προστασία του νησιού.
Μεταξύ άλλων, προτείνει την αποστολή αιτήματος προς την κυβέρνηση και το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας για επανεξέταση της θέσης της Νάξου στο νέο χωροταξικό πλαίσιο, την πλήρη καταγραφή των έργων ΑΠΕ που αφορούν το νησί και την προετοιμασία προσφυγής στο Συμβούλιο της Επικρατείας.
Αναλυτικά η ανακοίνωση του Δικτύου για τη βιώσιμη ανάπτυξη της Νάξου:
ΝΑ ΕΜΠΟΔΙΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΕΠΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΗ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΑΠΟ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΝΕΩΝ ΑΙΟΛΙΚΩΝ ΠΑΡΚΩΝ ΣΤΗ ΝΑΞΟ
Με υπουργική απόφαση τέθηκε σε ισχύ από 19/8 το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ το οποίο προβλέπει τη δυνατότητα εγκατάστασης μεγάλου αριθμού ανεμογεννητριών στη Νάξο με ύψος που μπορεί να φτάνει μέχρι τα 280 μέτρα.
Είμαστε ριζικά αντίθετοι με την προοπτική μετατροπής μεγάλων περιοχών της Νάξου σε βιομηχανική ζώνη καθώς οι επιπτώσεις στο περιβάλλον, στη χλωρίδα και στην πανίδα του νησιού, θα είναι ιδιαίτερα αρνητικές και ενδεχομένως καταστροφικές. Επιπλέον, όπως απέδειξαν οι πρόσφατες πυρκαγιές στο Ρέθυμνο και στη Βοιωτία, θα αυξηθούν κατά πολύ οι κίνδυνοι πυρκαγιάς από τα δίκτυα διανομής ηλεκτρικής ενέργειας των αιολικών πάρκων που θα πρέπει να συνδεθούν με τους υποσταθμούς της ΔΕΔΔΗΕ. Η υποβάθμιση του περιβάλλοντος θα δημιουργήσει βέβαια και αλυσιδωτές αρνητικές επιπτώσεις στην αγροτική παραγωγή, στον τουρισμό και στην οικονομική δραστηριότητα εν γένει.
Οι ΑΠΕ αποτελούν μια ιδιαίτερα χρήσιμη τεχνολογία στην προσπάθεια απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα που ρυπαίνουν την ατμόσφαιρα και προκαλούν τη σταδιακή αύξηση της μέσης θερμοκρασίας της γης. Δυστυχώς όμως στη χώρα μας προωθείται η άναρχη επιτάχυνση των έργων ΑΠΕ χωρίς ουσιαστικό ενδιαφέρον για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις και ο έλεγχός τους από μια μικρή ομάδα μεγαλοεπιχειρηματιών που συσσωρεύουν τεράστια υπερκέρδη. Την ίδια ώρα το κόστος της ενέργειας παραμένει εξαιρετικά υψηλό επιβαρύνοντας νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Ως Δίκτυο για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη της Νάξου είμαστε αντίθετοι με φαραωνικά έργα που εξυπηρετούν αλλότρια συμφέροντα, ενώ πλήττουν το ευαίσθητο και μοναδικού κάλλους νησιωτικό περιβάλλον και την τοπική οικονομία. Αντ’ αυτού θα μπορούσε να προωθηθεί με αυστηρούς περιβαλλοντικούς όρους και δημόσια διαβούλευση η δημιουργία ενεργειακής κοινότητας υπό τον έλεγχο των κατοίκων της Νάξου για την κάλυψη αποκλειστικά των τοπικών αναγκών και τη μείωση του κόστους της ενέργειας. Αντί για τη συγκέντρωση πλούτου σε ελάχιστα χέρια είναι σήμερα τεχνολογικά δυνατή η ενεργειακή δημοκρατία μέσω της αποκέντρωσης της παραγωγής σε μεμονωμένους παραγωγούς-καταναλωτές και ενεργειακές κοινότητες.
Στην Ολλανδία για παράδειγμα, μέσω της Εθνικής Κλιματικής Συμφωνίας καθορίζεται ότι το 50% των νέων χερσαίων έργων ΑΠΕ θα ανήκει εξ ολοκλήρου σε τοπικές κοινότητες και πολίτες. Στη Δανία, οι καταναλωτικοί συνεταιρισμοί και οι κοινότητες ελέγχουν πάνω από το 60% με 70% των δικτύων τηλεθέρμανσης της χώρας, ενώ έχει θεσπιστεί υποχρεωτικό 20% συμμετοχής των πολιτών σε νέα αιολικά έργα. Στη Γερμανία μεμονωμένοι παραγωγοί-καταναλωτές και ενεργειακές κοινότητες κατέχουν πάνω από το ένα-τρίτο της συνολικής εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ. Δυστυχώς στην Ελλάδα η λειτουργία των ενεργειακών κοινοτήτων έχει εμποδιστεί με πολλούς τρόπους προκειμένου η ενέργεια να περάσει στον έλεγχο του μεγάλου ιδιωτικού κεφαλαίου.
Καθώς η ζήτηση για ενέργεια συνεχώς αυξάνει -και μάλιστα όλα δείχνουν ότι θα επιταχυνθεί με τη δημιουργία αρκετών νέων data centers που είναι εξαιρετικά ενεργοβόρα- η κυβέρνηση θέτει και το ζήτημα της έναρξης προγράμματος παραγωγής πυρηνικής ενέργειας. Έτσι πιθανόν να δημιουργηθούν στο άμεσο μέλλον νέοι τεράστιοι κίνδυνοι για την κοινωνία και το περιβάλλον. Την ίδια ώρα τεχνολογικές λύσεις για την παραγωγή ενέργειας πολύ πιο φιλικές για το περιβάλλον όπως αυτές που προτείνονται παρακάτω για τη Νάξο και η γεωθερμία παραμένουν αναξιοποίητες παρά τις μεγάλες δυνατότητες που υπάρχουν. Σημειώνεται ότι η Ισλανδία καλύπτει πλέον το 100% των αναγκών της σε ενέργεια από την αξιοποίηση της γεωθερμίας.
Τα χαρακτηριστικά του ενεργειακού σχεδιασμού και οι αλλαγές που δρομολογούνται θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό την οικονομική και κοινωνική κατάσταση στη χώρα μας, την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, τη λειτουργία της Δημοκρατίας και την ποιότητα του περιβάλλοντος. Θεωρούμε λοιπόν αναγκαία την ανάπτυξη του διαλόγου γύρω απ΄αυτά τα ζητήματα και καλούμε τους κοινωνικούς φορείς της Νάξου να πάρουν δημόσια θέση και να πρωτοστατήσουν στην ενημέρωση και ενεργοποίηση των πολιτών.
Είναι ιδιαίτερα σημαντικό η Νάξος να αποκτήσει μια πολυδιάστατη στρατηγική για καθαρή και φτηνή ενέργεια με ταυτόχρονη προώθηση μιας αντίληψης υπευθυνότητας και εξοικονόμησης. Η στρατηγική αυτή μπορεί να συνδυάζει:
• Ενεργειακή Αξιοποίηση Αστικών Σκουπιδιών (Waste-to-Energy) με επένδυση σε τοπικές μονάδες διαλογής και κομποστοποίησης οργανικών, ή στη συλλογή βιοαερίου από τον υφιστάμενο ΧΥΤΑ.
• Αξιοποίηση Κτηνοτροφικών Αποβλήτων για Παραγωγή Βιοαερίου με δημιουργία μιας κεντρικής μονάδας Αναερόβιας Χώνευσης.
• Οικιακά Φωτοβολταϊκά Συστήματα .
• Ήπια Αιολική Ενέργεια (μικρές & διασπαρμένες ανεμογεννήτριες με μορφή ανεμόμυλου όπως για παράδειγμα στην Πάτμο).
Στόχος μας πρέπει να είναι τόσο η αποφυγή μετατροπής μεγάλων περιοχών της Νάξου σε βιομηχανική ζώνη, όσο και η δημιουργία συνθηκών καθαρής και φτηνής ενέργειας. Η ομόφωνη απόφαση του Δήμου Νάξου και Μικρών Κυκλάδων ενάντια στην εγκατάσταση νέων ανεμογεννητριών και η συγκρότηση διαπαραταξιακής επιτροπής είναι ιδιαίτερα θετική και υπογραμμίζει την κοινή μας βούληση να εμποδίσουμε πολιτικές που πλήττουν τη Νάξο.
Ως άμεσες ενέργειες προτείνουμε σε συντονισμό με το Δήμο Άνδρου τις παρακάτω τρεις κινήσεις:
• Αποστολή θεσμικού αιτήματος προς την κυβέρνηση και το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας για επανεξέταση της θέσης της Νάξου στο νέο χωροταξικό πλαίσιο και τη μη προώθηση μη εγκατεστημένων έργων ΑΠΕ.
• Πλήρη καταγραφή όλων των έργων ΑΠΕ που αφορούν το νησί.
• Προετοιμασία προσφυγής στο Συμβούλιο της Επικρατείας σχετικά με την κανονιστική απόφαση που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Δ 694/19-8-2026. Δίκτυο για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη της Νάξου
