Νέο Χωροταξικό ΑΠΕ: Η Δρυμαλία Νάξου και η Άνδρος στον χάρτη των αιολικών – Ανάλυση του ΦΕΚ
Σε ισχύ τέθηκε το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, μετά τη δημοσίευσή του στο ΦΕΚ Δ’ 694 της 19ης Αυγούστου 2026. Το νέο πλαίσιο αλλάζει σημαντικά τους όρους χωροθέτησης αιολικών εγκαταστάσεων σε ολόκληρη τη χώρα και εισάγει ειδικούς κανόνες για τον νησιωτικό χώρο.
Η απόφαση ΥΠΕΝ/ΔΝΕΠ/89998/3072 εγκρίνει το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ και την περιβαλλοντική έγκρισή του, αντικαθιστώντας ουσιαστικά το προηγούμενο καθεστώς με ένα νέο σύστημα κανόνων, περιορισμών και κριτηρίων χωροθέτησης.
Για τη Νάξο, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται κυρίως στη Δημοτική Ενότητα Δρυμαλίας, η οποία αποτυπώνεται στον νέο σχεδιασμό ως Περιοχή Καταλληλότητας για αιολικές εγκαταστάσεις. Αντίστοιχα, στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται και η Άνδρος.
Τι είναι οι «Περιοχές Καταλληλότητας»
Το ΦΕΚ δίνει συγκεκριμένο ορισμό στις Περιοχές Καταλληλότητας: πρόκειται για περιοχές σε επίπεδο Δημοτικής Ενότητας με σημαντικό αιολικό δυναμικό, στις οποίες «κατ’ αρχήν επιτρέπεται η χωροθέτηση αιολικών εγκαταστάσεων».
Η συγκεκριμένη διατύπωση έχει σημασία. Η ένταξη μιας Δημοτικής Ενότητας στις Περιοχές Καταλληλότητας δεν αποτελεί άδεια εγκατάστασης ανεμογεννητριών σε ολόκληρη την έκτασή της. Στις περιοχές αυτές εξακολουθούν να εφαρμόζονται οι περιβαλλοντικοί και χωροταξικοί περιορισμοί που προβλέπει το ίδιο το Χωροταξικό.
Η μεγάλη αλλαγή για τα μικρότερα νησιά
Μία από τις σημαντικότερες προβλέψεις του νέου πλαισίου για τις Κυκλάδες βρίσκεται στις περιοχές όπου αποκλείεται η χωροθέτηση αιολικών εγκαταστάσεων.
Το ΦΕΚ εντάσσει ρητά σε αυτές τα νησιά με έκταση μικρότερη από 300 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Προβλέπονται μόνο συγκεκριμένες εξαιρέσεις όταν πρόκειται αποκλειστικά για κρίσιμες ή κοινωφελείς υποδομές –όπως εγκαταστάσεις αφαλάτωσης– ή όταν μια εγκατάσταση κρίνεται αναγκαία για την ασφάλεια του ενεργειακού συστήματος.
Πρόκειται για διάταξη με ιδιαίτερη βαρύτητα για τις Κυκλάδες, όπου η μεγάλη πλειονότητα των νησιών βρίσκεται κάτω από το συγκεκριμένο όριο.
Η Νάξος και η Άνδρος, όμως, λόγω της έκτασής τους, δεν εμπίπτουν σε αυτόν τον γενικό αποκλεισμό.
Αυτό είναι ένα από τα βασικά στοιχεία που διαφοροποιούν τα δύο μεγάλα νησιά από το μεγαλύτερο μέρος των Κυκλάδων ως προς τον νέο αιολικό σχεδιασμό.
Natura 2000: Τι πραγματικά προβλέπει το ΦΕΚ
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στο ζήτημα των προστατευόμενων περιοχών, καθώς το νέο Χωροταξικό δεν αντιμετωπίζει όλες τις περιοχές Natura 2000 ως ενιαία ζώνη πλήρους απαγόρευσης.
Από τη χωροθέτηση αιολικών αποκλείονται οι οικότοποι προτεραιότητας των Ειδικών Ζωνών Διατήρησης του δικτύου Natura 2000. Για τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας, όμως, το ΦΕΚ προβλέπει εξαίρεση από τον αποκλεισμό εφόσον συντρέχουν σωρευτικά δύο προϋποθέσεις: να επιτρέπεται η εγκατάσταση από την αντίστοιχη εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη και το αιολικό δυναμικό να υπερβαίνει τα 7,5 μέτρα ανά δευτερόλεπτο, σύμφωνα με τον αιολικό χάρτη της ΡΑΑΕΥ.
Η πρόβλεψη αυτή έχει προφανές ενδιαφέρον για περιοχές με ισχυρό καθεστώς περιβαλλοντικής προστασίας και δείχνει ότι η ένταξη μιας έκτασης στο δίκτυο Natura δεν οδηγεί από μόνη της και σε οριζόντιο αποκλεισμό κάθε αιολικού έργου.
Πού απαγορεύονται οι ανεμογεννήτριες
Το νέο πλαίσιο καθορίζει έναν αρκετά εκτενή κατάλογο περιοχών στις οποίες δεν επιτρέπεται η χωροθέτηση αιολικών εγκαταστάσεων.
Μεταξύ αυτών βρίσκονται ζώνες απόλυτης προστασίας της φύσης, μικροί νησιωτικοί υγρότοποι, πυρήνες εθνικών δρυμών, κηρυγμένα μνημεία της φύσης και αισθητικά δάση, Τόποι Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, Περιοχές Άνευ Δρόμων, αλλά και εκτάσεις με υψόμετρο μεγαλύτερο των 1.200 μέτρων.
Περιορισμοί προβλέπονται επίσης για αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία, ενώ στις περιοχές αποκλεισμού περιλαμβάνονται οι περιοχές εντός σχεδίων πόλεων και τα όρια οικισμών προ του 1923 ή κάτω των 2.000 κατοίκων.
Ακόμη ένα σημαντικό στοιχείο είναι ότι στις περιοχές αποκλεισμού εντάσσονται Δημοτικές Ενότητες οι οποίες, σύμφωνα με την κατηγοριοποίηση του Ειδικού Χωροταξικού για τον Τουρισμό, κατατάσσονται στις κατηγορίες Α και Β.
Δεν εξετάζεται μόνο η θέση – Εξετάζεται και πόσο «γεμίζει» το τοπίο
Το νέο Χωροταξικό επιχειρεί παράλληλα να βάλει κανόνες στην οπτική επιβάρυνση που προκαλεί ένα αιολικό πάρκο.
Για τον σκοπό αυτό προβλέπονται συγκεκριμένα κριτήρια ένταξης των ανεμογεννητριών στο τοπίο. Το πρώτο αφορά τη συνολική πυκνότητα των ανεμογεννητριών γύρω από ένα σημείο ιδιαίτερου ενδιαφέροντος. Η περιοχή γύρω από αυτό χωρίζεται σε τρεις ομόκεντρες ζώνες, Α’, Β’ και Γ’, στις οποίες εφαρμόζονται διαφορετικά όρια πυκνότητας.
Υπάρχει όμως και δεύτερο κριτήριο. Όταν υπάρχει υπέρβαση του πρώτου, εξετάζεται το ποσοστό του οπτικού ορίζοντα που καταλαμβάνουν οι ανεμογεννήτριες για έναν παρατηρητή που βρίσκεται σε σημείο ιδιαίτερου ενδιαφέροντος και κοιτάζει περιμετρικά σε 360 μοίρες.
Μάλιστα, για το πρώτο κριτήριο το ΦΕΚ προβλέπει στις αντίστοιχες ζώνες μέγιστη πυκνότητα 0 ανεμογεννητριών ανά τ.χλμ. στη Ζώνη Α’, 2 στη Ζώνη Β’ και 3 στη Ζώνη Γ’, με βάση τυπική ανεμογεννήτρια διαμέτρου πτερυγίων 150 μέτρων.
Πρόκειται για μία από τις πιο ουσιαστικές νέες παραμέτρους του σχεδιασμού, καθώς η αξιολόγηση δεν περιορίζεται μόνο στο αν υπάρχει διαθέσιμος χώρος για ένα αιολικό έργο, αλλά εξετάζει και τη σωρευτική παρουσία των ανεμογεννητριών στο τοπίο.
Γιατί το νέο πλαίσιο δίνει τόσο βάρος στις ΑΠΕ
Το ίδιο το ΦΕΚ συνδέει τον νέο χωροταξικό σχεδιασμό με τους ιδιαίτερα υψηλούς ενεργειακούς στόχους της χώρας για τα επόμενα χρόνια.
Σύμφωνα με το αναθεωρημένο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα που επικαλείται η απόφαση, για το 2030 προβλέπεται συμμετοχή των ΑΠΕ τουλάχιστον κατά 43% στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας και κατά 75,7% στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.
Παράλληλα, ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις των νησιών με το ηπειρωτικό σύστημα. Το ΦΕΚ χαρακτηρίζει τις νησιωτικές διασυνδέσεις στρατηγικό άξονα, ο οποίος, πέρα από την ασφάλεια τροφοδοσίας και τη μείωση του κόστους παραγωγής, επιτρέπει την αξιοποίηση του υψηλού δυναμικού ΑΠΕ του νησιωτικού χώρου.
Τι σημαίνουν όλα αυτά για τη Δρυμαλία
Για τη Νάξο, το νέο τοπίο είναι πλέον πιο συγκεκριμένο.
Η Δρυμαλία βρίσκεται στον νέο αιολικό σχεδιασμό ως Περιοχή Καταλληλότητας, γεγονός που σημαίνει ότι καταρχήν μπορεί να εξεταστεί η χωροθέτηση αιολικών εγκαταστάσεων. Αυτό, όμως, αποτελεί μόνο το πρώτο επίπεδο του σχεδιασμού.
Κάθε συγκεκριμένη περίπτωση θα πρέπει να περάσει μέσα από το πλέγμα περιορισμών που θέτει το νέο Χωροταξικό: προστατευόμενες περιοχές, αρχαιολογικό και πολιτιστικό περιβάλλον, οικισμοί, υψόμετρο, τουριστικές χρήσεις, περιβαλλοντική αδειοδότηση, αλλά και τα νέα κριτήρια πυκνότητας και οπτικής επιβάρυνσης.
Το σημαντικότερο πολιτικό και χωροταξικό δεδομένο, πάντως, είναι ότι η Νάξος δεν εξαιρείται συνολικά από την ανάπτυξη αιολικών εγκαταστάσεων και η Δρυμαλία παραμένει μέσα στον σχεδιασμό.
Και η Άνδρος;
Ιδιαίτερη περίπτωση αποτελεί η Άνδρος, η οποία επίσης δεν καλύπτεται από τον γενικό αποκλεισμό των νησιών κάτω των 300 τ.χλμ.
Εδώ, όμως, απαιτείται μία σημαντική διευκρίνιση: στο κείμενο του ΦΕΚ που εξετάσαμε δεν εντοπίζεται ονομαστική διάταξη που να εξαιρεί ειδικά την Άνδρο από τις ανεμογεννήτριες. Αντίστοιχα, δεν υπάρχει ονομαστική αναφορά στη Νάξο ή στη Δρυμαλία μέσα στις κανονιστικές διατάξεις που αναζητήθηκαν.
Επομένως, άλλο είναι η πολιτική συζήτηση που έχει προηγηθεί για ενδεχόμενη ειδική εξαίρεση της Άνδρου και άλλο αυτό που αποτυπώνεται στο κείμενο του νέου Ειδικού Χωροταξικού.
Και αυτή η διάκριση έχει ιδιαίτερη σημασία και για τη Νάξο.
Μετά τη δημοσίευση του νέου Χωροταξικού, το ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο εάν η Δρυμαλία διαθέτει αιολικό δυναμικό. Είναι ποια τμήματά της μπορούν πράγματι, μετά την εφαρμογή όλων των νέων περιορισμών, να δεχθούν αιολικές εγκαταστάσεις – και εάν η Νάξος θα διεκδικήσει τελικά ειδικότερο καθεστώς προστασίας.
