Κυκλάδες: Οι παράνομες διανοίξεις δρόμων ανοίγουν τον δρόμο στην άναρχη δόμηση
Η συνεχώς αυξανόμενη οικοδομική δραστηριότητα στις Κυκλάδες επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ζήτημα που εδώ και χρόνια προκαλεί έντονες αντιδράσεις στις τοπικές κοινωνίες: τις παράνομες διανοίξεις δρόμων, οι οποίες, σύμφωνα με κατοίκους και περιβαλλοντικές οργανώσεις, αποτελούν την αφετηρία για την ανεξέλεγκτη εκτός σχεδίου δόμηση και τη σταδιακή αλλοίωση του κυκλαδίτικου τοπίου.
Το πρόσφατο δημοσίευμα της εφημερίδας Documento επαναφέρει το θέμα, καταγράφοντας περιστατικά από διάφορα νησιά των Κυκλάδων, όπως η Αμοργός, η Κέα, η Πάρος, η Σίφνος και η Ίος. Όπως επισημαίνεται, σε αρκετές περιπτώσεις πραγματοποιούνται διανοίξεις δρόμων χωρίς να έχουν προηγηθεί οι προβλεπόμενες αδειοδοτήσεις, γεγονός που δημιουργεί πρόσβαση σε εκτός σχεδίου εκτάσεις και ανοίγει τον δρόμο για νέες οικοδομικές παρεμβάσεις.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Αμοργός. Το 2020 κατασκευάστηκε δρόμος στην περιοχή της ιστορικής Παλιάς Στράτας, δίπλα στην Παναγία Χοζοβιώτισσα, σε σημείο ιδιαίτερης φυσικής και πολιτιστικής αξίας και εντός αρχαιολογικής ζώνης. Σύμφωνα με τις καταγγελίες, η παρέμβαση αυτή όχι μόνο αλλοίωσε ένα εμβληματικό τοπίο του Αιγαίου, αλλά δημιούργησε προηγούμενο, καθώς ακολούθησαν και άλλες αντίστοιχες διανοίξεις στο νησί.
Το φαινόμενο, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην Αμοργό. Περιβαλλοντικοί φορείς και συλλογικότητες υποστηρίζουν ότι σε αρκετά νησιά η έντονη ζήτηση για τουριστικές επενδύσεις και εξοχικές κατοικίες ασκεί ολοένα και μεγαλύτερες πιέσεις σε περιοχές εκτός σχεδίου, με αποτέλεσμα να επηρεάζονται φυσικά οικοσυστήματα, παραδοσιακά μονοπάτια και χαρακτηριστικά στοιχεία του κυκλαδίτικου τοπίου.
Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλούν και οι αναφορές για οικοδομικές άδειες που εκδίδονται σε περιοχές όπου αμφισβητείται η συνδρομή των νόμιμων προϋποθέσεων. Υπενθυμίζεται ότι η νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας έχει επανειλημμένα κρίνει πως βασική προϋπόθεση για την εκτός σχεδίου δόμηση αποτελεί η ύπαρξη προσώπου σε νομίμως υφιστάμενη δημόσια οδό.
Όπως υποστηρίζουν όσοι παρακολουθούν στενά το ζήτημα, η αποτελεσματική εφαρμογή της νομοθεσίας και ο ουσιαστικός έλεγχος των παράνομων παρεμβάσεων αποτελούν προϋπόθεση για την προστασία των νησιωτικών τοπίων. Παράλληλα, ζητούν την άμεση διακοπή των παράνομων διανοίξεων δρόμων, την ουσιαστική προστασία των παραδοσιακών μονοπατιών και των ευαίσθητων οικοσυστημάτων, τη διερεύνηση τυχόν ευθυνών όπου υπάρχουν αμφισβητούμενες οικοδομικές άδειες, καθώς και ένα διαφορετικό μοντέλο ανάπτυξης που θα συνδυάζει την οικονομική δραστηριότητα με τη διατήρηση του φυσικού και πολιτιστικού πλούτου των Κυκλάδων.
Το βασικό ερώτημα που τίθεται πλέον είναι αν οι Κυκλάδες μπορούν να συνεχίσουν να αναπτύσσονται χωρίς να θυσιάζουν τον χαρακτήρα που τις καθιέρωσε ως έναν από τους σημαντικότερους νησιωτικούς προορισμούς της Μεσογείου ή αν η πίεση της υπερδόμησης θα οδηγήσει σε μη αναστρέψιμες αλλοιώσεις του φυσικού τους περιβάλλοντος.
