Κυκλάδες: Η στεγαστική κρίση διώχνει γιατρούς, εκπαιδευτικούς και εργαζόμενους
Ένας αναπληρωτής εκπαιδευτικός που αρνείται τον διορισμό του επειδή δεν βρίσκει σπίτι κινδυνεύει να αποκλειστεί για δύο χρόνια από τους πίνακες προσλήψεων. Ένας γιατρός απορρίπτει θέση σε νησί επειδή το ενοίκιο απορροφά σχεδόν ολόκληρο τον μισθό του. Εργαζόμενοι στον τουρισμό αναγκάζονται να συγκατοικούν ανά τέσσερις ή πέντε σε μικρούς χώρους.
Αυτές είναι ορισμένες μόνο από τις συνέπειες της στεγαστικής κρίσης που καταγράφει η νέα έρευνα του Πανελλαδικού Δικτύου E-Real Estates, με επίκεντρο τις Κυκλάδες.
Συνέντευξη στον Λάμπρο Δεμερτζή
Η στεγαστική κρίση στα νησιά των Κυκλάδων αποκτά ολοένα και μεγαλύτερες διαστάσεις, επηρεάζοντας όχι μόνο τα νοικοκυριά αλλά και τη δυνατότητα στελέχωσης βασικών δημόσιων υπηρεσιών. Εκπαιδευτικοί, υγειονομικοί, στελέχη των Σωμάτων Ασφαλείας και εποχικοί εργαζόμενοι καλούνται να εργαστούν σε περιοχές όπου το κόστος ενοικίασης απορροφά μεγάλο μέρος, ή ακόμη και το σύνολο, του εισοδήματός τους.
Ο πρόεδρος του Πανελλαδικού Δικτύου E-Real Estates, Θεμιστοκλής Μπάκας, παρουσιάζει στην εφημερίδα «Κυκλαδική» τα βασικά συμπεράσματα της νέας έρευνας του δικτύου και καταθέτει συγκεκριμένες προτάσεις για την αντιμετώπιση του προβλήματος.
Η στεγαστική κρίση δεν είναι πλέον μόνο οικονομικό ζήτημα
«Ως Πανελλαδικό Δίκτυο E-Real Estates πραγματοποιήσαμε μια έρευνα, η οποία αναδεικνύει αυτή τη στιγμή ότι το αυξημένο κόστος στέγασης δυσκολεύει πλέον την εγκατάσταση εκπαιδευτικών, υγειονομικών και εποχικών εργαζομένων, αναδεικνύοντας την ανάγκη άμεσης εφαρμογής στοχευμένων στεγαστικών πολιτικών, ιδιαίτερα στους δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς της χώρας.
Το γεγονός ότι η Ελλάδα βιώνει μια βαθιά στεγαστική κρίση αποτελεί πλέον κοινή παραδοχή. Σε σχέση με το εισόδημα και το κόστος ενοικίασης, η χώρα μας καταγράφει ένα από τα υψηλότερα κόστη στέγασης μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ διαχρονικά εμφανίζει και το υψηλότερο ποσοστό υπερβολικής επιβάρυνσης του κόστους στέγασης.
Η πρόσβαση στην κατοικία δεν αποτελεί πλέον μόνο οικονομικό ζήτημα. Έχει εξελιχθεί σε κοινωνικό, αναπτυξιακό και δημογραφικό πρόβλημα, το οποίο επηρεάζει την κοινωνική συνοχή, την κινητικότητα των εργαζομένων και, τελικά, την αποτελεσματική λειτουργία του ίδιου του κράτους.»
Τα ενοίκια κατοικιών εκτός ορίων
Η εικόνα που αποτυπώνεται στην αγορά κατοικίας των Κυκλάδων επιβεβαιώνει τα συμπεράσματα της έρευνας. Σε αρκετές περιπτώσεις, ακόμη και διαμερίσματα μικρού εμβαδού διατίθενται με μισθώματα που θεωρούνται απαγορευτικά για έναν δημόσιο λειτουργό ή έναν εποχικό εργαζόμενο.
Στη Μύκονο συναντώνται κατοικίες που ξεκινούν από περίπου 680 ευρώ τον μήνα και φτάνουν ή ξεπερνούν τα 1.200 ευρώ, ενώ ορισμένα ακίνητα διατίθενται αποκλειστικά για τη θερινή περίοδο έναντι αρκετών χιλιάδων ευρώ. Αντίστοιχα, στη Σαντορίνη ακόμη και μικρές κατοικίες των 25-30 τετραγωνικών μέτρων προσφέρονται προς 550 έως 700 ευρώ μηνιαίως. Στην Πάρο, τα μισθώματα για μικρές κατοικίες κυμαίνονται από περίπου 700 ευρώ, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις ξεπερνούν τα 1.500 ευρώ τον μήνα.
Όταν η στέγη γίνεται αντικίνητρο
Περιγράφοντας τις συνέπειες της στεγαστικής κρίσης στην αγορά εργασίας, ο πρόεδρος του Πανελλαδικού Δικτύου E-Real Estates, Θεμιστοκλής Μπάκας, επισημαίνει:
«Τα τελευταία χρόνια έχουν καταγραφεί δεκάδες περιπτώσεις αναπληρωτών εκπαιδευτικών που αδυνατούν να βρουν κατοικία, γιατρών που αρνούνται να αναλάβουν υπηρεσία σε νησιωτικές περιοχές, αλλά και εργαζομένων που αναγκάζονται να διαμένουν σε ακατάλληλους χώρους ή ακόμη και μέσα στα οχήματά τους.
Είναι αδιανόητο η Πολιτεία να ζητά από εκπαιδευτικούς, γιατρούς, λιμενικούς και αστυνομικούς να υπηρετούν σε περιοχές υψηλού κόστους διαβίωσης, χωρίς να έχει διασφαλίσει αξιοπρεπείς και προσιτές συνθήκες στέγασης.
Ακόμη πιο παράδοξο όμως είναι το γεγονός ότι ένας αναπληρωτής εκπαιδευτικός, ο οποίος δεν αποδέχεται τον διορισμό του επειδή αδυνατεί να βρει κατοικία, τιμωρείται με αποκλεισμό δύο ετών από τους σχετικούς πίνακες προσλήψεων.»
Ενοίκια που απορροφούν ακόμη και έναν ολόκληρο μισθό
Παραθέτοντας συγκεκριμένα στοιχεία της έρευνας, ο κ. Μπάκας σημειώνει:
«Τα παραδείγματα είναι χαρακτηριστικά.
Στη Χώρα της Μυκόνου κατοικία διατίθεται προς ενοικίαση με 1.000 ευρώ τον μήνα.
Στην περιοχή Καραφάτης ζητούνται 1.200 ευρώ για κατοικία κατασκευής του 2000.
Στη Μεσαριά της Σαντορίνης κατοικία 50 τ.μ. μισθώνεται προς 550 ευρώ το μήνα, ενώ στο Εμπορείο κατοικία 25 τ.μ. κοστίζει 580 ευρώ.
Στην περιοχή Περιβόλια ημιυπόγεια κατοικία ενοικιάζεται με 600 ευρώ μηνιαίως, ενώ στην Πάρο, στον Κάμπο, κατοικία 24 τ.μ. διατίθεται για εξάμηνη μίσθωση έναντι συνολικού ποσού 3.900 ευρώ.»
Ο ρόλος της βραχυχρόνιας μίσθωσης
Η έρευνα αναδεικνύει και τον καθοριστικό ρόλο της βραχυχρόνιας μίσθωσης στη διαθεσιμότητα κατοικιών για μόνιμη εγκατάσταση. Τα στοιχεία της AirDNA δείχνουν ότι τον Ιούνιο του 2025 λειτουργούσαν περισσότερα από 10.000 καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης μόνο στη Μύκονο, τη Σαντορίνη και την Πάρο, γεγονός που περιορίζει σημαντικά το διαθέσιμο απόθεμα κατοικιών για μακροχρόνια μίσθωση.
Η ανάγκη επιστροφής μέρους των εσόδων στις τοπικές κοινωνίες
Αναφερόμενος στις επιπτώσεις της βραχυχρόνιας μίσθωσης, ο κ. Μπάκας τονίζει:
«Παράλληλα, δεν μπορεί να αγνοηθεί ότι η έντονη αύξηση της βραχυχρόνιας μίσθωσης έχει επηρεάσει σημαντικά τη διαθεσιμότητα κατοικιών για μακροχρόνια μίσθωση.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της AirDNA, τον Ιούνιο του 2025 καταγράφονταν 3.352 καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης στη Μύκονο, 4.308 στη Σαντορίνη και 2.725 στην Πάρο.
Η δραστηριότητα αυτή συμβάλλει σημαντικά τόσο στην τοπική οικονομία όσο και στα δημόσια έσοδα.
Ταυτόχρονα, όμως, δημιουργεί έντονες πιέσεις στη διαθεσιμότητα κατοικιών για μόνιμους κατοίκους, δημόσιους λειτουργούς και εργαζόμενους.
Οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ότι, σε ορισμένες περιοχές, η ανεξέλεγκτη ανάπτυξη της βραχυχρόνιας μίσθωσης έχει συμβάλει καθοριστικά στην αύξηση των ενοικίων.»
Και επισημαίνει:
«Αυτό που πραγματικά δεν κατανοούμε είναι το εξής: από τη στιγμή που ο κλάδος της βραχυχρόνιας μίσθωσης δημιουργεί σημαντικά φορολογικά έσοδα — σύμφωνα με τα στοιχεία της ΑΑΔΕ, το 2025 ανήλθαν σε περίπου 973 εκατομμύρια ευρώ — γιατί να μη δημιουργηθούν κοινωνικοί πόροι, ώστε ένα μέρος αυτών των εσόδων να επιστρέφει στις τοπικές κοινωνίες μέσα από στοχευμένες στεγαστικές πολιτικές;»
Οι προτάσεις για στοχευμένη στεγαστική πολιτική -Από τη διαπίστωση στις λύσεις
Με βάση τα συμπεράσματα της έρευνας, το Πανελλαδικό Δίκτυο E-Real Estates προτείνει την αξιοποίηση μέρους των φορολογικών εσόδων από τη βραχυχρόνια μίσθωση για τη χρηματοδότηση προγραμμάτων προσιτής κατοικίας, στις περιοχές που αντιμετωπίζουν το μεγαλύτερο πρόβλημα.
Οι παρεμβάσεις αυτές θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν κατοικίες για εκπαιδευτικούς και υγειονομικούς, στέγη για τα Σώματα Ασφαλείας, προγράμματα για εποχικούς εργαζόμενους, αξιοποίηση κενών κατοικιών μέσω ανακαινίσεων με κοινωνικό ανταποδοτικό χαρακτήρα, αλλά και ανάπτυξη νέου οικιστικού αποθέματος μέσω συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
Καταθέτοντας συγκεκριμένες προτάσεις, ο κ. Μπάκας αναφέρει:
«Να δημιουργηθούν κατοικίες για εκπαιδευτικούς, γιατρούς, νοσηλευτές, αστυνομικούς, λιμενικούς και πυροσβέστες.
Να υλοποιηθούν προγράμματα προσιτής κατοικίας για εποχικούς εργαζόμενους.
Να ανακαινιστούν κενές κατοικίες με αντάλλαγμα τη διάθεσή τους στη μακροχρόνια μίσθωση σε προσιτές τιμές και όχι απλώς να επιδοτείται η ανακαίνιση χωρίς καμία υποχρέωση για το ύψος του ενοικίου.
Παράλληλα, απαιτούνται συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα για τη δημιουργία νέου οικιστικού αποθέματος.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι τα έσοδα από τη βραχυχρόνια μίσθωση έφτασαν τα 973 εκατ. ευρώ το 2025. Το 2015, το 2016 ή το 2017 αυτά τα έσοδα ήταν σαφώς μικρότερα.
Σήμερα, που ο συγκεκριμένος κλάδος έχει αναπτυχθεί και αποδίδει σημαντικά δημοσιονομικά έσοδα, είναι απολύτως λογικό ένα μέρος τους να κατευθύνεται σε στοχευμένες στεγαστικές πολιτικές, ανάλογα με τις ανάγκες και τη δυναμική κάθε περιοχής.
Αν, για παράδειγμα, μια περιοχή όπως η Μύκονος, με χιλιάδες καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης, αποφέρει εκατομμύρια ευρώ σε δημόσια έσοδα, τότε ακόμη και η διάθεση ενός μόνο έτους αυτών των πόρων σε στεγαστικές υποδομές θα μπορούσε να συμβάλει ουσιαστικά στην επίλυση του προβλήματος.»
Ακόμη και μέτρα όπως η οικονομική ενίσχυση γιατρών, η επιστροφή ενοικίου, το μηνιαίο χρηματικό βοήθημα στέγασης και σίτισης που δίδεται από τους Δήμους, δεν αρκούν για να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα.
Απέναντι, ωστόσο, στα ακριβά ενοίκια των Κυκλάδων και τους καθηλωμένους μισθούς, το νέο κρατικό πρόγραμμα δωρεάν στέγης στα νησιά για γιατρούς και δασκάλους αποτελεί μια αναγκαία “ανάσα”. Αν και κινείται στη σωστή κατεύθυνση για τη δωρεάν φιλοξενία γιατρών και εκπαιδευτικών, η επέκτασή του είναι επείγουσα.
Η στεγαστική κρίση στα νησιά δεν αποτελεί πλέον ένα ζήτημα που αφορά μόνο την αγορά ακινήτων. Επηρεάζει τη λειτουργία των σχολείων, των δομών υγείας, των υπηρεσιών ασφαλείας και συνολικά την αναπτυξιακή προοπτική των τουριστικών προορισμών. Όπως επισημαίνει το E-Real Estates, χωρίς στοχευμένες παρεμβάσεις για την ενίσχυση της προσιτής κατοικίας, το πρόβλημα αναμένεται να ενταθεί τα επόμενα χρόνια.
