Η γαστρονομική πλευρά της Πάρου σε εκτενές αφιερώμα του ΣΚΑΪ
Εκτενές αφιέρωμα στον γασυτρονομικό πλούτο της Πάρου παρουσίασε ο ΣΚΑΙ στην ειδησεγραφική του σελίδα.
Στο εισαγωγικό σημείωμα τονίζεται ότι το νησί, πέρα από τη διεθνή αναγνώριση ως καλύτερος προορισμός στον κόσμο από τα βραβεία World’s Best Awards 2025 του διεθνούς ταξιδιωτικού περιοδικού Travel + Leisure, είναι το κυκλαδονήσι που σε κερδίζει και σε μαγεύει από το πρώτο βλέμμα. Λευκά σπίτια με μπλε πόρτες και παραθυρόφυλλα, σοκάκια που μοιάζουν με λαβύρινθους και φούξια βουκαμβίλιες που ξεχειλίζουν από τις αυλές, συνθέτουν το απόλυτο κυκλαδίτικο σκηνικό.
Η αρχιτεκτονική του νησιού κρατάει ζωντανή την παράδοση, ενώ ταυτόχρονα αποπνέει μια απλότητα που σε ηρεμεί. Η αύρα της είναι χαλαρή, φιλόξενη και ανεπιτήδευτη, ιδανική για διακοπές χωρίς άγχος.
Το όνομα της Πάρου είναι άρρηκτα δεμένο με το ξακουστό παριανό μάρμαρο, που χρησιμοποιήθηκε από την αρχαιότητα για σπουδαία έργα τέχνης και εξακολουθεί να αποτελεί στοιχείο της ταυτότητας του νησιού. Αλλά και η φύση δεν πάει πίσω: ασημένια βράχια που γυαλίζουν στον ήλιο, παραλίες με κρυστάλλινα νερά – όπως η Σάντα Μαρία και οι Κολυμπήθρες -, ξερολιθιές που χωρίζουν τους λόφους σε μικρές, πέτρινες ιστορίες και αμέτρητες παραλίες, από τις ήρεμες της Αλυκής μέχρι τις πιο κοσμικές όπως η Χρυσή Ακτή, το Μοναστήρι και ο Κριός.
Ανάμεσα στους ελαιώνες και τα αμπέλια, θα βρεις πατητήρια σκαλισμένα στους βράχους, απομεινάρια μιας εποχής που το κρασί φτιαχνόταν με πολύ κόπο και μεράκι. Και όπου κι αν κοιτάξεις, μικρές εκκλησίες και ξωκλήσια συμπληρώνουν το σκηνικό, με κορυφαία την Παναγία Εκατονταπυλιανή στην Παροικιά, ένα από τα σημαντικότερα βυζαντινά μνημεία της Ελλάδας.
Η Νάουσσα το πιο ζωντανό κομμάτι του νησιού, μεταμορφώνεται κάθε βράδυ, με το γραφικό λιμανάκι της να γεμίζει φώτα, μουσικές και κόσμο που αναζητά καλό φαγητό, ποτό και διασκέδαση με κοσμοπολίτικο αέρα, που δεν περιορίζει όμως την κυκλαδίτικη ψυχή.
Το λιμανάκι της Νάουσας διατηρεί την κυκλαδίτικη γοητεία του, παρά τα πολλά τραπεζοκαθίσματα.
Η αναφορά σε γαστρονομικό παράδεισο, ταιριάζει απόλυτα στο νησί. Από φρέσκο ψάρι που καταφτάνει καθημερινά στα ταβερνάκια, μέχρι τοπικά πιάτα όπως γούνα λιαστή και ψητή, ρεβιθάδα στον φούρνο, σαλατούρι με σαλάχι, κρεμμύδι, ελαιόλαδο και χυμό λεμονιού, αμπελοφάσουλα, ξινομηζήθρα, κατσικάκι με πατάτες και καραβόλους (σαλιγκάρια). Και κοντά σε αυτά, εστιατόρια με βαριές υπογραφές Ελλήνων και ξένων σεφ, που αναζητούν νέους δρόμους.
Το παριανό κρασί επιβεβαιώνει την ανάδειξη των Κυκλάδων σε μία από τις πλέον ιδιαίτερες οινοπαραγωγικές περιοχές, ενώ η σούμα – το τοπικό απόσταγμα – ρέει άφθονο σε γιορτές και πανηγύρια που οργανώνονται όλο το καλοκαίρι σε κάθε σημείο του νησιού. Η Πάρος δεν χρειάζεται να φωνάξει για να σε εντυπωσιάσει, απλώς είναι ο εαυτός της. Αυτό είναι που την κάνει μοναδική και σε καλεί να επιστρέψεις ξανά και ξανά.
Εμπειρίες που δεν πρέπει να χάσεις στην Πάρο
Να περπατήσεις στα μονοπάτια του Πάρκου από το μοναστήρι του Άγιου Ιωάννη του Δέτη έως το φάρο Κόρακα της Πάρου.
Να επισκεφτείς την Παλιά Αγορά με τα δαιδαλώδη σοκάκια της Παροικιάς, το Κάστρο της καθώς και το αρχαιολογικό μουσείο της πόλης, όπου πέρα από όλα τα στοιχεία που μαρτυρούν την πλούσια ιστορία του νησιού, φωλιάζει και η περίφημη επιβλητική μαρμάρινη φιγούρα της Γοργούς.
Να θαυμάσεις από κοντά την ξακουστή Εκατονταπυλιανή Εκκλησία της Παροικιάς, ένα από τα πιο σημαντικά βυζαντινά μνημεία στην Ελλάδα.
Να βολτάρεις στο λιμανάκι της Νάουσας που έστω και με πολλά τραπεζοκαθίσματα διατηρεί την μοναδική κυκλαδίτικη γοητεία του.
Να πας με καΐκι ή φουσκωτό στη σπηλιά της Τρυπητής.
Να δεις το νησί «πιάτο» από την κορυφή του Αγίου Αντωνίου.
Να ακολουθήσεις το βυζαντινό μονοπάτι που κατηφορίζει από τις Λεύκες έως το χωριό Πρόδρομο.
Να δεις από κοντά τα αρχαία λατομεία μαρμάρου, εκεί που έβγαινε η πρώτη ύλη για μερικά από τα μεγαλύτερα αριστουργήματα της αρχαίας ελληνικής τέχνης, όπως η Αφροδίτη της Μήλου και ο Ερμής του Πραξιτέλη.
Να σεργιανίσεις στα σοκάκια των Λευκών αναζητώντας αυθεντική παριανή ηρεμία και αρχιτεκτονική, αλλά και να θαυμάσεις τους παλιούς λευκούς ανεμόμυλους – σαν κοσμήματα – στην κορυφογραμμή.
Να δεις το μαγευτικό ηλιοβασίλεμα από την παραλία της Παροικιάς.
Να κάνεις wind surf ή kite surf στη Νέα Χρυσή Ακτή.
Οι ωραιότερες παραλίες της Πάρου
Οι Κολυμπήθρες, είναι από τις πιο διάσημες παραλίες της Πάρου, γνωστή για τις φυσικές «πισίνες» της.
Θάλασσα και ήλιο, αλλά και μια αυθεντική επαφή με τη φύση, γεμάτη εναλλαγές και αισθητική αρμονία θα συναντήσεις στις μαγευτικές παραλίες του νησιού, που συνδυάζουν κρυστάλλινα νερά, μοναδικούς γεωλογικούς σχηματισμούς και απαλή, χρυσαφένια άμμο. Το φυσικό τοπίο εναλλάσσεται από ήρεμους κόλπους μέχρι ανοιχτές ακτές, με δυνατούς ανέμους, ιδανικές για θαλάσσια σπορ.
Οι Κολυμπήθρες, στη βόρεια πλευρά του νησιού, είναι μια από τις πιο διάσημες παραλίες, γνωστή για τους εντυπωσιακούς γρανιτένιους βράχους που σχηματίζουν φυσικές «πισίνες». Οι λείες επιφάνειες των ασημένιων βράχων, σε συνδυασμό με τα γαλαζοπράσινα νερά δημιουργούν ένα σχεδόν σεληνιακό τοπίο. Η παραλία αυτή αποτελεί φυσικό μνημείο, καθώς οι γεωλογικοί σχηματισμοί είναι αποτέλεσμα χιλιάδων χρόνων διάβρωσης.
Λίγο πιο κάτω το Μοναστήρι προσφέρεται για θαλάσσια σπορ. Η Χρυσή Ακτή πάλι, στη νοτιοανατολική πλευρά, ξεχωρίζει για την πολύ ψιλή, λαμπερή χρυσαφένια άμμο και τα διάφανα νερά της, που την καθιστούν ιδανική για οικογένειες. Επιπλέον, λόγω των σταθερών μελτεμιών, είναι αγαπημένος προορισμός για windsurfing και kiteboarding. Ειδικά η Νέα Χρυσή Ακτή που είναι ακριβώς δίπλα ενδείκνυται για καϊτάδες και σέρφερ όλων των επιπέδων, ενώ αν δεν είσαι του αθλήματος, μπορείς να κολυμπήσεις στα δυο άκρα της παραλίας ανενόχλητος και να ξαπλώσεις κάτω από αλμυρίκια ακόμα κι αν δεν έχεις δική σου ομπρέλα (έχει όμως και ξαπλώστρες).
Η Σάντα Μαρία, κοντά στη Νάουσα, συνδυάζει φυσική ομορφιά με οργανωμένες παροχές. Περιβάλλεται από κέδρους και αμμόλοφους, ενώ τα καταγάλανα νερά της προσελκύουν δύτες και κολυμβητές. Η Λάγγερη, πιο απομονωμένη και προσβάσιμη μόνο με τα πόδια ή σκάφος, προσφέρει μια αυθεντική, ήσυχη εμπειρία μέσα σε ένα αμόλυντο φυσικό τοπίο.
Ο Μώλος και τα Τσουκαλιά χωρίς ξαπλώστρες και ομπρέλες, προσφέρονται για όσους αναζητούν αυθεντικές προσεγγίσεις πέρα από τα καθιερωμένα και τα beach bars. Η παραλία του Κριού στην Παροικία τέλος, συγκεντρώνει την πιο δυνατή κοσμοπολίτικη κίνηση.
Τα πανηγύρια
Τα πανηγύρια της Πάρου είναι βαθιά ριζωμένα στην τοπική παράδοση και αποτελούν ζωντανές εκφράσεις της κυκλαδίτικης κουλτούρας, πάντα σε άμεση σύνδεση με το φυσικό τοπίο του νησιού. Πραγματοποιούνται σε χωριά, πλατείες, ξωκλήσια ή ακόμη και σε απόμερα εξωκλήσια πάνω σε λόφους, όπου η φύση αγκαλιάζει τη γιορτή.
Καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου, αλλά κυρίως το καλοκαίρι, κάθε χωριό τιμά τον πολιούχο του με ιδιαίτερο τρόπο, μέσα από εορτασμούς που συνδυάζουν την πίστη, τη μουσική, το φαγητό και τη χαρά της συνύπαρξης.
Το πανηγύρι της Παναγίας της Εκατονταπυλιανής τον Δεκαπενταύγουστο αποτελεί την κορύφωση του παριανού καλοκαιριού, με τη θρησκευτική λιτανεία να περνά μέσα από σοκάκια γεμάτα λουλούδια, υπό τη σκιά των λευκών κυκλαδίτικων σπιτιών και με φόντο το γαλάζιο του ουρανού και της θάλασσας. Η περιφορά της εικόνας, τα πυροτεχνήματα, τα καΐκια στολισμένα στο λιμάνι και τα παραδοσιακά γλέντια, μετατρέπουν ολόκληρη την πόλη σε ένα ζωντανό σκηνικό χαράς και συγκίνησης.
Εξίσου ξεχωριστά είναι και τα μικρότερα πανηγύρια, όπως της Αγίας Μαρίνας στο Κώστο, της Αγίας Κυριακής πάνω στη νησίδα της Αγίας Καλής στον κόλπο της Νάουσας, η γιορτή του ψαριού και το πανηγύρι των Πειρατών όπου ντόπιοι και επισκέπτες γλεντούν με ζωντανή μουσική, νησιώτικους χορούς και τοπικές λιχουδιές, που συνοδεύουν με σούμα και κρασί.
Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά έχουν τα πανηγύρια που οργανώνονται σε περιοχές με έντονο φυσικό κάλλος, όπως της Αγίας Θεοκτίστης, που γιορτάζεται σε ένα απομονωμένο εκκλησάκι χτισμένο μέσα σε βράχο, προσφέροντας μοναδική θέα στο Αιγαίο. Εκεί, το ηλιοβασίλεμα γίνεται αναπόσπαστο κομμάτι της τελετουργίας. Το μαγικό χαρακτηριστικό σε πολλά πανηγύρια είναι ότι η φύση δεν είναι απλώς το σκηνικό τους, είναι οργανικό τους στοιχείο. Ο ήχος των κυμάτων, το άρωμα του θυμαριού, το φως του φεγγαριού και το καλοκαιρινό αεράκι μετατρέπουν κάθε παριανό πανηγύρι σε μια αυθεντική εμπειρία αρμονίας ανθρώπου και τόπου.
Η ντόπια παραγωγή
Η Πάρος, με το εύφορο έδαφος και το ήπιο μεσογειακό κλίμα της, παράγει ποικιλία ποιοτικών προϊόντων, που αντικατοπτρίζουν την αυθεντικότητα του νησιού και τη σύνδεση των κατοίκων με τη γη τους. Πρωταγωνιστής ανάμεσα στα τοπικά προϊόντα είναι το κρασί. Στους αμπελώνες του νησιού καλλιεργούνται παραδοσιακές κυκλαδίτικες ποικιλίες, όπως η λευκή Μονεμβασιά και η ερυθρή Μανδηλαριά, που δίνουν κρασιά με έντονο άρωμα και χαρακτήρα. Επίσης, η παραγωγή του παριανού τσίπουρου, της σούμας, παραμένει ζωντανή και συνοδεύει τα γλέντια και τα πανηγύρια.
Το νησί φημίζεται και για τα εξαιρετικά τυριά του, όπως το σούρωμα (ξινομυζήθρα), το κεφαλάκι Πάρου, η γραβιέρα αλλά και το τουλουμοτύρι, που παράγονται με παραδοσιακές μεθόδους από γάλα μικρών κοπαδιών.
Το παριανό ελαιόλαδο, αν και σε περιορισμένες ποσότητες, ξεχωρίζει για την καθαρότητα και τη φρουτώδη γεύση του. Επίσης, το νησί φημίζεται για την κάπαρη, τα λιαστά σύκα με σουσάμι (σαμωτά) αλλά και το λιαστό κρασί, ενώ η Πάρος διαθέτει και παραγωγή μάνγκο, που το άρωμα και η νοστιμιά του είναι απαράμιλλη.
Το αφιέρωμα συμπληρώνεται με αναφορές σε επισκέψιμα οινοποοιεία και τυροκομεία και κσταλήγει με τις ντόπιες σπεσιαλιτέ
Δεν γίνεται να μην λατρέψεις τα τραπέζια με μεζέδες δίπλα στη θάλασσα.
Να δοκιμάσεις χταπόδι με την παραδοσιακή παριανή συνταγή.
Στα Κυκλαδονήσια ο ήλιος έχει το δικό του μοναδικό τρόπο να «μαγειρεύει» τα ντόπια υλικά. Η γούνα είναι το λιόκαφτο ψάρι που ψήνεται κάτω από τις ακτίνες του παριανού ήλιου πριν μπει στην πυρά. Την τεχνική του ψησίματος στον ήλιο χρησιμοποιούν εδώ και πολλά χρόνια οι ψαράδες, αξιοποιώντας με τη μέθοδο αυτή τα ψάρια που έμεναν και δεν είχαν τρόπο να συντηρήσουν στην ψύξη. Για να μην πετάξουν τα ψάρια που τους περίσσευαν, τα άνοιγαν στα δύο, τα αλάτιζαν και τα άφηναν στον ήλιο για να ξεραθούν.
Η ονομασία «γούνα» χάνεται μέσα στον χρόνο. Τα ψάρια που γίνονται γούνα είναι ο κολιός, το σκουμπρί και το σαφρίδι. Ψαριά λιπαρά που διατηρούν τους χυμούς τους. Με την ίδια μέθοδο ψήνανε στον ήλιο γοπιά και μαρίδες, έναν μεζέ που λέγανε «βορτολίνο» ή «μπαρτολίνο» και έπαιρναν μαζί τους οι ψαράδες στα ταξίδια τους.
Την μαεστρία της κάθε νοικοκυράς ανακαλύπτεις και στην μεγάλη ποικιλία από πίτες, όπως ραφιόλια γεμιστά με μυζήθρα, μαραθοπιτάκια, κολοκυθόπιτες και κολόπια ή χορτοφουσκωτές δηλαδή μικρές πίτες γεμισμένες με διάφορα άγρια χόρτα.
Θα δοκιμάσεις ακόμη
Σαλατούρι βραστό, με κρεμμύδι, μαϊντανό και ελαιόλαδο όπως το έφτιαχναν οι ψαράδες από τα σαλάχια που κάποτε τους περισσεύαν.
Ρεβιθάδα στο πήλινο σκεύος, τον «σκούνταυλο» ψημένη για πολλές ώρες στον ξυλόφουρνο.
Κάλφα – τα εξαιρετικά και σπάνια εποχικά άγρια χόρτα του νησιού, που συνοδεύουν με σκορδαλιά.
Καραβόλους (μεγάλα σαλιγκάρια) που συνοδεύουν με δυνατή αλιάδα.
Κακαβιά – τη σούπα των ψαράδων που φτιάχνουν με μικρά ψάρια, πατάτα, κρεμμύδια και θαλασσινό νερό. Την απολαμβάνουν μουλιάζοντας στον πηκτό ζωμό παριανά παξιμάδια.
Χειροποίητο ζυμαρικό μιρμιτζέλι, σαν μικρό κριθαράκι, που δίνει μαγειρικές ιδέες για κοκκινιστό με χταπόδι ή για σούπα.
Κατσικάκι πατούδο, γεμιστό δηλαδή με τη συκωταριά του, ρύζι και αρωματικά χόρτα.
Ντολμαδάκια με ρύζι και άφθονα αρωματικά που ψήνονται στον ξυλόφουρνο.
Χταπόδι τηγανητό που είναι παραδοσιακή παριανή συνταγή.
Σύκα σαμωτά που κόβονται στη μέση, λιάζονται στον καυτό ήλιο και γαρνίρονται με καβουρδισμένο σουσάμι.
Λυχναράκια ή μυζηθροπιτάκια, που είναι μικρές τάρτες με πτυχώσεις ολόγυρα, γεμιστές με γλυκιά μυζήθρα, μέλι και κανέλα.
Ζαχαρομπακλαβά χωρίς φύλλο που φτιάχνεται με μέλι, ξηρούς καρπούς και τριμμένο παξιμάδι και γαρνίρεται με ζάχαρη άχνη και κανέλα.
Κανελοζάχαρα – τα παραδοσιακά κουλούρια με ελαιόλαδο, κρασί και κανέλα.
Πετιμεζόπιτα που φτιάχνεται με παριανό πετιμέζι.
Γλυκά του κουταλιού με τα φρούτα εποχής που παράγει το νησί.
Σκαλτσούνια νηστίσιμα με καρύδια και μέλι.
Μελόπιτα που φτιάχνουν οι νοικοκυρές με μέλι και γλυκιά μυζήθρα.
Το παριανό ψωμί
Οι διάσπαρτοι ανεμόμυλοι – έργα μοναδικής αρχιτεκτονικής – που θα συναντήσεις στο νησί, μαρτυρούν τη σοφία του κυκλαδίτικου πολιτισμού, που αξιοποιούσε τον αέρα ως πηγή ενέργειας. Ανηφορίζοντας για το ορεινό χωριό Λεύκες τη ματιά σου θα μαγνητίσουν οι λευκοί ανεμόμυλοι στην κορυφή των λόφων που φαντάζουν σαν ακοίμητοι φρουροί του ορεινού χωριού και υπενθυμίζουν την παράδοση της αρτοποιητικής τέχνης. Είναι πλούσια η ποικιλία των τοπικών άρτων και αρτοσκευασμάτων από παξιμάδια, κουλούρια, ξεροτήγανα.
Στην πλατεία του χωριού η μυρωδιά του φρέσκου ψωμιού θα σε τραβήξει από τη μύτη στον φούρνο του Στρατή που η οικογενειακή τέχνη βαστάει από το 1904 και πάει από γενιά σε γενιά. Στην άλλη πλευρά του νησιού στο Υστέρνι ο Ξυλόφουρνος του Νίκου Ζουμή έχει την δική του οικογενειακή ιστορία, που ξεκινάει από τον παππού του που ήταν μυλωνάς στις Λεύκες. Η αγάπη του για την παράδοση εκφράζεται μέσα από το ζυμωτό ψωμί του με γλυκάνισο και αυτό με το προζύμι που ψήνεται στον ξυλόφουρνο.
Από τους πιο φημισμένους φούρνους με εμπειρία τεσσάρων γενεών, είναι αυτός του Νίκου Ραγκούση στην Παροικιά, που αναδεικνύει τις μνήμες και την ιστορία που χαρακτηρίζουν το ψωμί της Πάρου. Εκεί θα συναντήσεις όλη την ποικιλία από αρτοσκευάσματα που προσφέρει το νησί. Στον Φούρνο της Αγκαιριάς ο Παναγιώτης Χαμηλοθώρης συνεχίζει την παράδοση με μεγάλη ποικιλία σε ψωμιά, παξιμάδια και κουλούρια.
