22.1.2004 H “μετεωρολογιακή βόμβα” που πλήγωσε το λιμάνι της Νάξου… «Ναι φοβήθηκα όταν κατέβηκε η θάλασσα»

in ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ/Νάξος/ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Δέκα χρόνια συμπληρώνονται φέτος από την βραδιά της 22ης Ιανουαρίου του 2004 όταν «μετεωρολογική βόμβα» σάρωσε το λιμάνι της Νάξου και στην κυριολεξία το τίναξε στον αέρα – Ξαγοράρης «Έβλεπα τον αέρα να σπρώχνει το ….κτήριο στην προκυμαία» – Β. Κόκκοτας «ο κρατικός μηχανισμός κινήθηκε αστραπιαία» – Γ. Δημητροκάλλης «έως και την Μ. Πέμπτη μαζεύαμε με τους εργάτες χώμα ώστε να είναι έτοιμο το λιμάνι για τους επισκέπτες»

Λένε ότι η θάλασσα είναι το πιο άγριο θηλυκό αλλά όπως αναφέρει ο Ιούλιος Βερν «Η θάλασσα είναι το παν. Καλύπτει τα 7/10 της γήινης σφαίρας. Η ανάσα της είναι αγνή και υγιεινή. Είναι μια απέραντη έρημος όπου ο άνθρωπος δεν αισθάνεται ποτέ μόνος, γιατί η ζωή στροβιλίζεται από όλες τις πλευρές». Όμως, τι θα ήταν η θάλασσα χωρίς τον άνεμο; Όπως λέει και η λαϊκή παροιμία «Η θάλασσα είναι γαλανή μα ο αγέρας τη μαυρίζει». Κάτι που σημαίνει ότι είναι αλληλένδετα αυτά τα στοιχεία της φύσης. Και μερικές μάλιστα φορές, η θάλασσα είναι η αδικημένη καθώς πληρώνει τις αμαρτίες του …αέρα. Το θυμίζει σε όλους μας ο Δημήτρης Καμπούρογλου τονίζονται «Όλοι βρίζουν την θάλασσαν, ενώ πταίει ο άνεμος». Γιατί όμως τα λέμε όλα αυτά; Πολύ απλά η σχέση του ανέμου με τη θάλασσα μπορεί να δημιουργήσουν μία μετεωρολογική βόμβα που στο διάβα της είναι σε θέση να διαλύσει τα πάντα. Όπως στις 22 Ιανουαρίου του 2004 όταν η Νάξος γνώρισε από πρώτο χέρι τι σημαίνει «Θεομηνία», «εικόνες σοκ» μέσα από τις σελίδες μίας βιβλικής καταστροφής….

75 κόμβοι
Ναι έχουν συμπληρωθεί δέκα χρόνια από την Πέμπτη 22 Ιανουαρίου 2004 όταν ο «Συριανός» (σ.σ. Βορειοδυτικός άνεμος) χτύπησε σε ανύποπτο χρόνο το νησί και για περίπου 12 ώρες μαστίγωνε χωρίς έλεος όχι μόνο το λιμάνι και τη πόλη της Χώρας αλλά σχεδόν όλο το νησί. Όπως αναφέρει η «Κυκλαδική» της 23ης Ιανουαρίου «Μετεωρολογική βόμβα έπληξε τα νησιά των Κυκλάδων αφήνοντας πίσω της ένα λαβωμένο λιμάνι στη Νάξο αλλά και ανάλογες ζημιές σε Κέα, Αμοργό, Κουφονήσι, Τήνο, Άνδρο, Σαντορίνη. Με βάση το αρχείο της εφημερίδας διαβάζουμε ότι στη Κέα είχε «βουλιάξει» το μισό λιμάνι, στην Τήνο «το χιόνι είχε φτάσει στο ένα μέτρο στα ορεινά και το νησί είχε μείνει χωρίς ρεύμα για 25 ώρες» ενώ στη Σαντορίνη «το νησί έμοιαζε να …περπατάει». Ναι αυτοί ήταν οι τίτλοι των σχετικών άρθρων που περιέγραφαν την συνέπειες αυτής της …βόμβας που πάντως είχε προειδοποιήσει δέκα περίπου μέρες νωρίτερα όταν είχε «χτυπήσει» σε μικρότερη κλίμακα τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Και όταν λέμε μετεωρολογική βόμβα πολύ απλά μιλάμε για ανέμους που τρέχουν με ταχύτητα 75 κόμβων (!!!) όπως είχε καταγραφεί από τον μετεωρολογικό σταθμό εκείνο το πρωινό της 22ης Ιανουαρίου πριν τεθεί εκτός μάχης από μία τέντα που είχε φύγει από το διπλανό Ξενία (σ.σ. νυν Δημαρχιακό μέγαρο) σπάζοντας τις κεραίες του σταθμού. Και οι 75 κόμβοι μεταφράζονται σε 138 περίπου χιλιόμετρα την ώρα ήτοι 14 περίπου μποφόρ με το ύψος του κύματος πολύ απλά να περνάει την προβλήτα του λιμανιού και να σκεπάζει τα πάντα στο πέρασμά του…

Μπαχάρισε
Απόλυτος πρωταγωνιστής εκείνης της ημέρας ο Αντώνης Ξαγοράρης, ο οποίος είχε την διαχείριση του δημοτικού καταστήματος στο κεφαλόσκαλο και για …καλή του τύχη είχε μείνει εγκλωβισμένος στο κατάστημα για περίπου 12 ώρες καθώς είχε μεταβεί το πρωί στις 5 για να ανοίξει το μαγαζί του όπως έκανε κάθε μέρα και έφυγε τελικά λίγο πριν τις πέντε το απόγευμα και μετά από μία …καταδρομική προσπάθεια που είχε κάνει ο γιος του Μάρκος και ο γαμπρός του Στέλιος, ώστε να τον απεγκλωβίσουν με τη άγρια θάλασσα πραγματικά να δείχνει τα δόντια της… Δεν έκρυψε ποτέ ότι εκείνη η ημέρα τον έχει σημαδέψει και μάλιστα ένας φίλος του φωτογράφος του έχει χαρίσει μία φωτογραφία σε μεγέθυνση που απεικονίζει τη φουρτουνιασμένη θάλασσα να χτυπά με ορμή το κατάστημα όπου για αρκετά χρόνια δούλεψε. Και την κρατάει ως μικρό ενθύμιο εκείνης της ημέρας. «Μπορώ να την ξεχάσω εκείνη την ημέρα; Από το προηγούμενο βράδυ είχαμε ενημερωθεί ότι θα υπάρχουν ακραία καιρικά φαινόμενα και υπήρχε απαγορευτικό. Το επόμενο πρωί γύρω στις 5 υπήρχε απόλυτη άπνοια. Η θάλασσα ήταν λάδι, να την πιεις στο ποτήρι. Όμως σιγά σιγά άρχισε να …μπαχαρίζει και γύρω στις 9 ο Γιακουμής Βιτσαράς, λεμβούχος μου είπε «Αντώνη, κλείσε το μαγαζί, μπαχαρίζει η θάλασσα, άντε να φεύγουμε». Του είπα να προχωράει γιατί θα έπρεπε να κλείσω το μαγαζί και χρειαζόμουν μάξιμουμ δέκα λεπτά. Να μαζέψω τα πράγματα. Καράβι δεν είχε. Αλλά… Η «κατεβασιά» της θάλασσας ήταν ξαφνική, χωρίς προειδοποίηση. Τα κύματα άρχισαν να έρχονται συνεχόμενα και όλη η προβλήτα αίφνης χάθηκα. Δεν μπορούσα να φύγω και έτσι έμεινα στο μαγαζί. Σκέφτηκα, «πόσο θα κρατήσει»….

Γαντζωμένος
Τελικά κράτησε πολύ. Και ο κ. Ξαγοράρης φοβήθηκε. «Ναι φοβήθηκα. Αυτό που έβλεπα δεν είχε προηγούμενο. Η μανία του ανέμου ήταν απερίγραπτη. Χτυπούσε και λύγιζε τα σίδερα. Ήμουν γαντζωμένος στη πόρτα της εισόδου και έβλεπα τη κάσα του βορεινού παραθύρου να μπαίνει μέσα. Τέσσερις πέντε πόντους είχε πάει μέσα. Μπορεί να το καταλάβει κανείς αυτό; Το κτήριο έτρεμε, λες και ήθελε να το πάρει και να φύγει…. Και το μαγαζί γέμιζε από νερό, άμμο με τις καρέκλες, τα τραπέζια να μοιάζουν χάρτινα στη μανία του καιρού. Τα στέγαστρα των επιβατών που περίμεναν είχαν αρχίσει να λυγίζουν όπως και τα βορεινά κάγκελα που είχαμε ως προστασία του καταστήματος. Πρώτη φορά είδα στη ζωή μου τα σίδερα να λυγίζουν από τον αέρα. Το «Στέλλα» ένα motor ship που ήταν δεμένο στη προβλήτα ήταν έτοιμο να ανέβει πάνω, ενώ ένα γκαζάδικο, το «Ιωάννης Κ» μόλις άρχισε η θεομηνία άφησε το μόλο και βγήκε αρόδου. Εκείνοι ήταν που τα χρειάστηκαν περισσότερο». Η …λύτρωση ήρθε γύρω στις τέσσερις το απόγευμα, όταν «κάποια στιγμή ήρθαν τα παιδιά μου, ο γιός μου ο Μάρκος και ο γαμπρός μου ο Στέλιος. Πέρασαν με το αυτοκίνητο, είχε κοπάσει κάπως ο καιρός. Όμως, είχαμε και εκεί Άγιο, κι αυτό γιατί σε κάποια στιγμή ο αέρας σήκωσε το αυτοκίνητο. Εκεί στο ύψος της γλίστρας που είναι σήμερα. Τότε ήταν το κτήριο το λεμβούχων κι εάν δεν υπήρχε ένας στύλος και ένας σκουπιδοτενεκές που λειτούργησαν ως αντίσταση καθότι σφηνώσαμε, δύσκολα θα είχαμε αποφύγει την πτώση στη θάλασσα από την άλλη πλευρά του μόλου».

Απολογισμός
Η επόμενη ημέρα, δύσκολη καθότι ήταν ημέρα καταμέτρησης ζημιών. Ο …Συριανός είχε αφήσει έντονα τα σημάδια του στη προβλήτα της Νάξου. Κομμένη στη μέση, τα στέγαστρα διαλυμένα, βομβαρδισμένο τοπίο και η άμμος να έχει γεμίσει το μαγαζί. «Τα είχε πάρει όλα. Το μαγαζί είχε τουλάχιστον 20 πόντους νερό, η άμμος είχε γεμίσει την αυλή του. Μου είπαν κάνε χαρτιά για να αποζημιωθείς. Δεν πήρα τίποτα. Όμως και το λιμάνι ήταν σε κακή κατάσταση. Λες και το είχε κόψει σαν βούτυρο στη μέση. Ήρθε ο τότε Δήμαρχος, έφερε βουτηχτές, ήρθαν λιμενολόγοι με ελικόπτερο. Ο δύτης δεν θυμάμαι ποιος ήταν (σ.σ. ένας εκ των Πιτταρά ή Δρύλλη) μας είπε ότι η προβλήτα είχε ξεκουφώσει, ότι υπάρχει κίνδυνος να κάτσει με το παραμικρό. Πλοίο δεν ήρθε για αρκετές ημέρες. Και όταν ήρθε ήταν προσεκτικοί όλοι. Πως θα πλευρίσει, να μην χρησιμοποιεί τις προπέλες. Τα αυτοκίνητα μετά φόβου κατέβαιναν και κινούνταν στο χώρο. Για περίπου ένα χρόνο το λιμάνι δεν λειτουργούσε κανονικά. Έγιναν ενέσεις, αλλά κυρίως επιφανειακές εργασίες. Δυστυχώς θα έπρεπε να κάνουν περισσότερες και κυρίως πιο αποφασιστικές κινήσεις ώστε να λύσουν άμεσα το πρόβλημα. Όμως, δεν έγιναν και αυτό το πληρώνουμε έως σήμερα. Τα σημάδια των καιρών είναι στο κορμί του λιμανιού. Σε κάθε κακοκαιρία και ένα ακόμη …σημάδι είτε μιλάμε για γαρμπή, είτε για σορόκο ή και για βοριά.

Είκοσι ημέρες
Αφήνουμε τον κ. Ξαγοράρη και ζητάμε τη γνώμη του τότε Δημάρχου, του Βασίλη Κόκκοτα, ο οποίος εκείνη τη περίοδο ολοκλήρωνε τη μελέτη για την εκπόνηση του νέου λιμανιού στη Νάξο, έργου ύψους 16 εκατομμυρίων ευρώ, όπως είχε ανακοινώσει στο έκτακτο δημοτικό συμβούλιο που είχε γίνει μερικές ώρες αργότερα από τη θεομηνία της 22ης Ιανουαρίου. Αντιγράφουμε από την «Κυκλαδική» της 26ης Ιανουαρίου «Δυστυχώς δικαιωθήκαμε με τον πλέον πανηγυρικό τρόπο ότι δεν έχουμε λιμάνι. Η μελέτη έχει υπερβεί τα 16 εκατομμύρια ευρώ. Σε είκοσι ημέρες θα έχουμε την ένταξη αυτού του έργου που αποτελεί την ατμομηχανή των έργων στην περιφέρεια του Νοτίου Αιγαίου. Όλες οι ζημιές θα αποκατασταθούν μέσω πιστώσεων, δεν θα ξοδέψουμε ευρώ τόσο ο Δήμος όσο και το Λιμενικό Ταμείο. Θα έχουν ολοκληρωθεί σε δέκα, είκοσι ημέρες και καλό θα είναι να γίνουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Η αντίδραση της πολιτείας είναι άμεση. Θα έρθουν με ελικόπτερο και θα αποφανθούν εάν το νυν λιμάνι μπορεί να λειτουργήσει. Το νέο λιμάνι έως να δημοπρατηθεί πρέπει να περάσουν μήνες. Άρα δεν μπορούμε να περιμένουμε. Και τα αντανακλαστικά του κράτους είναι άμεσα».

Παράπονο
Ακόμη και σήμερα, που συμπληρώνονται δέκα χρόνια, ο κ. Κόκκοτας επιμένει ότι το κράτος είχε κινηθεί τάχιστα με σημείο αναφοράς την άμεση ανακήρυξη του νησιού (μαζί με Άνδρο, Κέα, Σύρο, Τήνο) σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης. « η εμπειρία που είχαμε βιώσει τότε ήταν πρωτόγνωρη. Είχε διαλύσει τον κυματοθραύστη. Τα ίδια είχαν συμβεί και στα άλλα νησιά. Όμως, το Υπουργείο και ο κρατικός μηχανισμός είχε κινηθεί αστραπιαία. Είπαν ότι δεν πρέπει να έρθει πλοίο ώστε να αποφύγουν το ρίσκο. Τους είχα πει «μα είναι η Νάξος ένα νησί 20.000 κατοίκων. Πρέπει να ρθείτε άμεσα να έχετε γνώση. Και ήρθαν με το ελικόπτερο. Ο Γενικός γραμματέας λιμένων ο κ. Θωμόπουλος με κλιμάκιο του υπουργείου. Μας ενδιάφερε πρωτίστως να βγει το ΦΕΚ που κηρύσσει το νησί σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης. Και το καταφέραμε γιατί δεν μείναμε στα λόγια. Συν τοις άλλοις είχαμε να αντιμετωπίσουμε και την αλλαγή κυβέρνησης. Πήγα σε σύσκεψη υπό τον Σουφλιά, ήταν μαζί μου και ο Δήμαρχος Τήνου, που ήταν πρώην στρατιωτικός και φίλα προσκείμενος στην τότε κυβέρνηση. Καταθέσαμε ολοκληρωμένο φάκελο. Με επιχειρήματα. Εάν δεν πας προετοιμασμένος σε αυτού του είδους τις συσκέψεις δεν μπορείς να κερδίσεις τίποτα περισσότερο από το «κάτι θα πάρεις κι εσύ» που είπε ο Υπουργός στον τότε Δήμαρχο Τήνου. Βγήκε η πίστωση φτιάξαμε τον λιμενοβραχίονα. Πολλά χρήματα. Και έχω και ένα παράπονο. Ακόμη και σήμερα ακούω που λένε ότι βάλαμε άσπρες πέτρες και έχει αλλάξει η εικόνα. Τι να έκανα; Να ψαρέψουμε τις μαύρες; Ήταν δυνατόν; Το λιμάνι έμοιαζε με μία σπασμένη τσατσάρα, που δεν έχει δόντια. Νομίζω ότι ήταν ρεκόρ που καταφέραμε και πήραμε τις πιστώσεις ώστε να αποκαταστήσουμε τις βλάβες. Ακόμη και σήμερα εάν δείτε υπάρχουν νησιά όπως η Αμοργός ή τα Κουφονήσια που ταλαιπωρούνται. Και αυτό κρατάμε από την εμπειρία του 2004. Ότι ο κρατικός μηχανισμός έχοντας απέναντί του μία ολοκληρωμένη πρόταση λειτούργησε γρήγορα»
Φτυάρια
Ζητήσαμε όμως και την άποψη του Γιάννη Δημητροκάλλη, που ήταν τότε πρόεδρος του Λιμενικού Ταμείου Νάξου. Η άποψή του είναι λίγο διαφορετική από τον τότε Δήμαρχο και πρόεδρο του Λιμενικού Ταμείου λέγοντας «αυτό που μπορώ να πω εγώ είναι ότι το κράτος λειτούργησε με αρκετή καθυστέρηση και όχι τίποτα άλλο αλλά μας κυνήγησε μέσω του Λιμεναρχείου για τις προσπάθειες που κάναμε ώστε να καλύψουμε όσο γίνεται πιο άμεσα τις …τρύπες που υπήρχαν και δημιουργούσαν προβλήματα». Και βέβαια υπάρχει μία μικρή αντίφαση με βάση όσα υποστήριξε ο κ. Κόκκοτας που μίλησε για αστραπιαία αντίδραση του κρατικού μηχανισμού. Ο κ. Δημητροκάλλης με την ιδιότητα του μηχανικού ξεκαθαρίζει τα πράγματα «με βάση την γραφειοκρατία και τον τρόπο που αντιδρά το κράτος, ναι κινήθηκε γρήγορα και έχει δίκιο ο κ. Κόκκοτας όσον αφορά αυτές τις πράξεις. Όμως, όταν λέμε …γρήγορα εννοούμε αρχίζουν τα έργα μετά το καλοκαίρι. Και εμείς τι θα κάναμε έως τότε; Είχαμε Πάσχα μπροστά μας, Είχαμε καλοκαιρινή περίοδο και μάλιστα με Ολυμπιακούς Αγώνες να διεξάγονται στην Αθήνα. Τι να κάναμε; Να περιμέναμε πότε θα τελειώσουν όλα αυτά για να πιάσουν δουλειά στη Νάξο; Να αφήναμε το λιμάνι με καθαρά τρία μέτρα πλάτος και ένα αυτοκίνητο κάθε φορά να κινείται προς το πλοίο που περίμενε για να φορτώσει; Έτσι πήρα πρωτοβουλίες. Ζήτησα τη βοήθεια ιδιωτών και του Δήμου καθώς το Λιμενικό Ταμείο είχε μόνο ένα εργάτη. Ξεκινήσαμε να καθαρίζουμε την Μεγάλη Δευτέρα με τρεις εργάτες και έως τη Μεγάλη Πέμπτη το πρωί ακόμη εγώ φτυάριζα. Πέρασε ο Δήμαρχος και μου λέει «Γιάννη τι κάνεις;» Τι να του απαντήσω; Έπρεπε το κεφαλόσκαλο να είναι έτοιμο.

Πρόστιμο
Αποκαταστήσαμε άμεσα τη μικρή προβλήτα για να συνεχιστεί η επικοινωνία της Νάξου με τις Μικρές Κυκλάδες και δεν χρειαστήκαμε περισσότερο από δύο μήνες. Δουλέψαμε όπως είπα έως και τη Μεγάλη Πέμπτη για να αντιμετωπίσουμε την αυξημένη κίνηση ελέω Πάσχα με ιδιώτες καθώς ο ανάδοχος του έργου από το τότε ΥΠΕΧΩΔΕ θα έπιανε δουλειά πολύ αργότερα. Τα καταφέραμε. Και ήρθε ο τότε Λιμενάρχης και μου έριξε πρόστιμο 25.000 ευρώ (και 2.500 ευρώ στον Σταμάτη Καπίρη, ως μέλος του Λιμενικού Ταμείου) γιατί λέει επιφέραμε αλλοιώσεις στον αιγιαλό και στην παραλίες και ότι είχαμε διαπράξει παραβάσεις του νόμου…. Εάν είναι δυνατόν; Το μόνο που είχαμε κάνει ήταν να προσπαθήσουμε να ενεργήσουμε με μικρά έργα ώστε να παραμείνει το λιμάνι λειτουργικό τόσο το Πάσχα όσο και την καλοκαιρινή περίοδο. Και ήρθε ο τότε Λιμενάρχης και το μόνο που έκανε ήταν να κοιτάξει το γράμμα του Νόμου. Ναι, κατάφερα μετά από δικαστικό αγώνα να μην πληρώσω το πρόστιμο αλλά σίγουρα αυτή η εμπειρία μου έχει μείνει. Να προσπαθούμε να σώσουμε το λιμάνι, να καλύψουμε την αργοπορία του κρατικού μηχανισμού και να έρχεται το ίδιο το κράτος να μας τιμωρεί γιατί θέλουμε το γενικότερο καλό του τόπου μας…»

Leave a Reply

Your email address will not be published.

*

Latest from ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Go to Top